VOLKSGEBRUIKEN



Overal in de literatuur lees je over de verschillende volksgebruiken en rituelen in de Achterhoek en Twente. Verhalen te over.  Wat denk je van carbietschieten, paasvuren, vogelschieten en bijvoorbeeld de befaamde 'rode zakdoek' , die was vroeger vrijwel niet weg te denken bij onze boeren. Van zweetlap tot volksritueel. Prachtig om te lezen en de moeite waard om op deze website te vermelden.  Vooral omdat onze ouders en voorouders er mee te maken hadden. Ook nu zijn er nog gebruiken waar we zelf aan mee doen.

Heb je zelf een goede tip mail die dan naar mij via de contactpagina. Je doet er iedereen een groot plezier mee.

Kroamschudde'n                                                                                                                       Wanneer de boerin een ‘jong’ op de wereld heeft gezet is dat een gelukkige gebeurtenis voor de kersverse ouders, maar ook voor de ‘wiezemoer’ (baker), eventueel de dokter, de buurt en zo mogelijk de verenigingen waarvan men lid is. Het feliciteren was een heel feest. In Twente heette dat feest het brengen van een krentewegge  en in de Achterhoek sprak men van  ‘kroamschudden’ of ‘met de kromme arm gaan’. Deze laatste uitdrukking is ontstaan vanwege het feit dat zo’n brood makkelijk onder de arm meegenomen kon worden. Het vaak meer dan een meter lange krentenbrood werd aangeboden aan de ‘wieze moer of baker’. Na het eten van een plak van de krentewegge besmeerd met echte boter was het duidelijk dat het kind echt bij de familie hoorde. Bron: https://femielie.nl

Kraamschudden door de brandweer in Diepenheim 1955 Foto: Historisch Cenrum Overijssel

Paoschvür                                                                                                                                       In heel Twente en de Achterhoek is het stoken van Paasvuren een jaarlijkse traditie. Het ritueel komt in meerdere delen van Europa voor. Het is een christelijke uiting voor het licht van Pasen en de Verrijzenis van de Zoon van God. Het is een ware happening waar vrijwel iedereen uit de omgeving naar gaat kijken. De meeste vuren vind je in het oosten van ons land. Drenthe, Groningen, Overijssel en Gelderland. Maar ook in Friesland (voornamelijk in de Stellingwerven en in Noord-Brabant komen paasvuren voor. Hiervoor wordt in de weken voorafgaande aan de Tweede Paasdag door de jeugd uit de omgeving het hout verzameld dat met man en macht wordt opgestapeld. Hoe hoger hoe mooier. De vuren wordt afhankelijk van het plaatselijk gebruik op de eerste of de Tweede Paasdag aangestoken. Bron: https://femielie.nl

Midwinterhoorn blazen                                                                                                                Een midwinterhoorn is een traditioneel houten blaasinstrument dat tussen de eerste zondag van de Advent ("anbloazen") en Drie Koningen op 6 januari ( "afbloazen") wordt geblazen in Twente en de Achterhoek en verschillende andere delen van noord- en oost-Nederland  en op sommige plaatsen in Duitsland langs de grens met Nederland. Het instrument wordt met de hand gemaakt van berken- elzen- of wilgenhout en heeft een licht gebogen vorm. De speler blaast een eenvoudige melodie via een mondstuk, de happe, van vlier of een andere houtsoort. Bron: https://femielie.nl


Kloatscheet'n                                                                                                                               Een werpspel, klootschieten,  dat wordt gespeeld op de zandwegen in het buitengebied van Twente. Er wordt onderhands geworpen met ballen die met lood zijn verzwaard. Het is daarbij de bedoeling de bal zo ver mogelijk weg te werpen. In Nederland wordt dit volksspel vooral in Overijssel, Drenthe en de Achterhoek beoefend. In verschillende plaatsen kennen ze eigen klootschietersverenigingen. Landelijk is er de Nederlands'n Kloatscheet Bond en de Hollandse variant de Nederlandse Klootschietersbond Klootschieten is al eeuwen oud, maar werd oorspronkelijk in heel Nederland beoefend. Er wordt al over klootschieten geschreven  sinds de dertiende eeuw. De sport heeft een lange traditie op het platteland van Twente. Elke vier jaar worden de Europese Kampioenschappen Klootschieten georganiseerd. Bron: https://femielie.nl 



Huisslachten                                                                                                                                  Het slachten gebeurde vroeger nog niet op slachthuizen, maar gewoon bij de boer op het erf. Het werd meestal uitbesteed aan een ‘huisslachter’ een slager die aan huis slachtte. In de Achterhoek en Twente werd deze ambachtsman een ‘hoesslachter’ genoemd. In Limburg een sjlechter, rond Hazerswoude was hij de ‘knors of knorst’ en verder kwam je namen tegen als slachter, slaoger en slagter. Deze huisslachter was vaak een seizoenswerker: een werkman, metselaar, rietdekker, keuterboertje, slager, of losarbeider die het slachten machtig was en die er zijn werk van had gemaakt om aan huis te slachten. Zo is bekend dat in de omgeving van Scherpenzeel de gebroeders Jan en Job ten Ham in het dagelijkse leven kapper en schoenmaker waren. In het najaar en de winter werkten ze als huisslachter. Het leverde ze wat extra inkomsten op. Een huisslachting kostte in die tijd tweeënhalf tot vijf gulden (1 tot 2 euro), al naar gelang de omvang van de klus.

Foto: Slager, huisslachter Gevert van Merkensteijn uit Ochten

Slachtvisite                                                                                                                                 Wanneer de boer vroeger een varken slachtte dan was dat broodnodig om een goede wintervoorraad aan te leggen. Iedereen hielp mee bij de slacht. Boeren, knechten en meiden. En niet zelden stak ook een noaber (de naaste buur) zijn of haar handen uit de mouwen. Het slachten gebeurde meestal door de huisslachter die ook het varken verdeelde en de worsten en de hammen maakte. Na afloop van de slacht hield men de slachtvisite zodat de hele buurt kon zien wat er voor lekkers op tafel kwam. Volgens oud gebruik werd, daarbij een goede borrel geschonken en werd er gesmult van lekkernijnen als 'smaltappels', in reuzel (varkensvet gebakken appelpartjes), bloedworst en kaantjes. Bron: https://femielie.nl 


Foto: Museum Smedekinck: slachtschoteltje met (vlnr) kaantjes, roggebrood, smaltappeltjes, bakbloedworst en balkenbrij.


.



counter free