ACHTERHOEK



‘Mijn Achterhoek’ is de titel van het gedicht van  Jan Steen (1922-2002) uit Terborg. Het hele gedicht is te lezen op de hoge muur rondom Kasteel Wisch bij de overgang van de Hoofdstraat/Ettensestraat in Terborg.

Dit nijvere deel van ’t vaderland
Met rijke industrie en akker
Wie dat niet weet in Nederland
Is toch eigenlijk maar een stakker.
In onwankelbare trouw
Mijn Achterhoek, ‘k ben trots op jou.

De Achterhoek (Nedersaksisch: Achterhook) is een streek in de provincie Gelderland die ook wel "De Graafschap" wordt genoemd, naar het oude graafschap Zutphen dat in de ruimste zin een gebied beslaat met als grens: de Overijsselse streken Salland en Twente in het noorden, de Duitse grens in het oosten en zuidoosten, de Oude IJssel in het zuidwesten en de IJssel in het westen. Over de precieze grens verschillen de meningen nogal eens omdat er nooit een duidelijke historische grens is geweest.  


    

Het Kwartier Zutphen in 1741 uitgegeven door Isaak Tirion.                                                     
De Staten van het kwartier Zutphen waren de bestuurlijke gebieden binnen het Graafschap Zutphen, een van de vier kwartieren in het Hertogdom Gelre van voor 1798.

Plaatsen als Bronkhorst, Doesburg, Doetinchem, Terborg, Lochem en Zutphen kregen al vroeg stadsrechten. In het gebied bevindt zich een aantal kastelen van met name de adellijke families Bronkhorst en Van Heeckeren. De families vochten een verwoede machtsstrijd uit, met name tijdens de Gelderse Successieoorlog. In de middeleeuwen heeft zich in de Achterhoek een feodale maatschappij ontwikkeld, die voortduurde tot in de 19e eeuw. Het oostelijke deel van de Achterhoek, waarin de parochies Winterswijk, Aalten, Bredevoort, Zelhem, Varsseveld, Silvolde, Hengelo (G), Groenlo, Lichtenvoorde, Vragender, die voorheen deel uitmaakten van het graafschap Lohn onder het bisdom Münster, werd na de strijd om Bredevoort ook onderdeel van het graafschap Zutphen. Dat gebeurde geleidelijk in de 13e en 14e eeuw. De in het noordoosten gelegen heerlijkheid Borculo was lange tijd een zelfstandig staatje, maar werd later betwist door de hertogen van Gelre en de bisschoppen van Münster. Ook tijdens de Gelderse Oorlogen en de Tachtigjarige Oorlog werd het gebied regelmatig geteisterd door de vijandigheden. Onder andere om het Huis Bergh, Kasteel Keppel en de steden Bredevoort, Groenlo, is stevig gevochten. Bisschop Bernhard von Galen, bijnaam Bommen Berend, heeft ook na de Vrede van Münster met militaire acties geprobeerd de heerlijkheid Borculo tot zijn gebied te maken. Borculo behoorde immers niet tot het hertogdom Gelre en daarover stond dus niets in dat verdrag. De bisschop wist wel Groenlo, de heerlijkheid Bredevoort, en de heerlijkheid Lichtenvoorde in te nemen. De Münsterse bezetting duurde bijna 2 jaar en in mei van het jaar 1674 trokken de Münsterse troepen weer weg uit de Achterhoek. In 1616 ten slotte werd Borculo na een erfopvolgingstwist onderdeel van het graafschap Zutphen. 

In een groot deel van de Achterhoek was tot in de 19e eeuw kleinschalige landbouw de voornaamste bron van bestaan. Veel buurschappen, dorpen én steden bezaten vaak gezamenlijk enkele esgronden en heidevelden in de buurt van de nederzetting. De rest van gronden was nog woest, met name de lagere delen. Pas in het begin van de 20e eeuw is de Achterhoek grootschalig ontgonnen. Lange tijd heeft men veel bos in de Achterhoek gekapt ten behoeve van de houtindustrie.

De industrialisatie heeft voornamelijk in twee delen van de Achterhoek plaatsgehad: in een strook langs de Oude IJssel en in de oostelijke Achterhoek. Dankzij de oerhoudende grond aan weerszijden van de Oude IJssel ontstond vroeg in de 18e eeuw een ijzerindustrie rond de plaatsen Ulft, Terborg, Doetinchem en Keppel. Bekende namen van Achterhoekse oorsprong zijn DRU, Pelgrim, Becking en Bongers en ATAG. In de oostelijke Achterhoek, in Aalten, Bredevoort, Neede en Winterswijk is de textielindustrie tot grote bloei gekomen, evenals in het aangrenzende Twente.Voor de textielindustrie zijn spoorlijnen aangelegd die dit deel van de Achterhoek verbonden met Arnhem, Zutphen, Twente en Duitsland.

            Ganderpad - klompenpaden.nl   Vulcaansoord- Gaanderen/Terborg

Doordat de overheid en particuliere ondernemers, zoals de textielfabrikant Jan Willink, in de tweede helft van de 19e eeuw in de streek investeerden met de aanleg van spoorlijnen en verharde wegen, werd het gebied toegankelijker. Verschillende plaatsen werden aangesloten op het spoorwegnet van de Nederlands-Westfaalsche Spoorweg (NWS) en de GOLS. De rest van de Achterhoek werd begin 20e eeuw ontsloten door middel van goedkopere trambanen van een viertal trambedrijven. Hierdoor nam naast de traditionele agrarische sector de industriële werkgelegenheid toe, en werd de streek ook bezocht door recreanten. Met het toenemen van het wegverkeer zijn na de Tweede Wereldoorlog veel van de lokaalspoorlijnen en alle tramwegen verdwenen. Bron: Wikipedia.

Natuurlijk Achterhoek  

1 Lochem, 2  Zutphen, 3  Berkelland, 4  Bronckhorst, 5  Doesburg, 6 Oost Gelre,                    
7 Winterswijk, 8  Doetinchem, 9 Montferland, 10 Oude IJsselstreek, 11  Aalten


                                  Vlag Achterhoek 100x150 cm Achterhoekse vlag

Achterhoekse vlag                                                                                                                Bierbrouwer Grolsch, de Zwarte Cross en de Stichting Pak An namen – ook in 2018 – het initiatief voor een Achterhoekse vlag. Een ontwerpwedstrijd ‘De vlag uut veur de Achterhoek’ leverde de uiteindelijke vlag op; een ontwerp van Paul Heutinck uit Winterswijk. Zijn ontwerp is geïnspireerd door het typisch Achterhoekse coulissenlandschap. De schakering van de lichtgroene vlakken met de donkergroene vlakken zijn een sterk gestileerde weergave van de weilanden en de bossen die de Achterhoek onder meer zo sterk kenmerken. Het a-typische kruis, dat gebogen tussen deze vlakken door loopt, staat voor de kronkelende wegen met bomen erlangs, die met elkaar verbonden zijn, deze vlag verbindt! En staat tegelijkertijd ook voor de eigenzinnigheid en kracht van de Achterhoeker. Het initiatief wordt breed gesteund door voetbalclub De Graafschap, Regio Achterhoek met zijn zeven Achterhoekse gemeentes, Achterhoek2020 en Stichting Achterhoeks Toerisme.

Bronnen:
https://www.natuurlijkachterhoek.org/achterhoek/




counter free