GAANDEREN STAMBOOMFEITEN



                                                   


De Graafschapbode 18-07-1913 GAANDEREN; 

In 1911 koopt de gemeente Den Elshof om het gebied voor sociale woningbouw in te zetten. De woningbouwvereeniging “Ambt-Doetinchem" is bijna met haar eerste werk gereed, n.l. met den bouw van 27 woningen op het door onze gemeente in orde gemaakte terrein “den Elshof”. De vereeniging is indertijd opgericht geworden, mede op initiatief van den Directeur van “Vulcaansoord", met het doel te voorzien in den woningnood, die in deze omgeving bestond, vooral in den nood aan arbeiderswoningen. Van de 27 woningen, die nu zoo goed als klaar zijn, zijn er dan ook 16 meer speciaal voor de gewone arbeiders, waarvan een huur moet worden opgebracht van f 1.95 per week. Gezien de nette en gerieflijke inrichting, de ruime bewoning en den 500 m2. groot en tuin, is deze huurprijs niet hoog te noemen, integendeel. Verder staan er nog woningen van f 2.30, van f 2.70 en hooger. Voor allen is dus gezorgd, ook voor den meer gegoeden Sterkman of beambte. Het geheel levert thans een aardig gezicht; het terrein is door de goede zorgen van het gemeentebestuur mooi effen gemaakt; een drietal 10 M. breede wegen zijn er door aangelegd, alle met boom en beplant, terwijl een paar stukjes grond zijn aangewezen om als park te worden ingericht. En op dit terrein staan thans reeds 33 woningen,1 want ook particulieren beginnen reeds met den bouw: een bakkerij en een café zullen er weldra geopend worden. Uit alles blijkt, dat het Gaanderen goed gaat,| dat onze plaats door en met de industrie groeit en bloeit. En niet alleen in Gaanderen, ook in' Terborg en Ulft is werk te over in de ijzerfabrieken, zoodat de woningbouwvereeniging de beste verwachtingen heeft, wat betreft den verhuur der woningen, waarvan er reeds enkele betrokken zijn, en meerdere huurders slechts wachten op de oplevering van het werk van den schilder. Te meer zijn deze verwachtingen gegrond, omdat het gemeentebestuur het plan heeft, dit bouwterrein zoo spoedig mogelijk door een verharden weg te verbinden met den straatweg Doetinchem-Terborg en dien weg tevens door te trekken tot bij de R.K. kerk. Hierdoor zou ook ons dorp uit zijn isolement verlost zijn, wat ongetwijfeld en aan Gaanderen en aan de gemeente zal ten goede komen. Alles te zamen genomen kunnen we Vulcaansoord, Gaanderer en ook de vereeniging zelf met den bouw gelukwenschen. Het Bestuur verzoekt ons mede te deelen, dat men zich om inlichtingen enz. omtrent deze woningen kan vervoegen bij den secretaris den heer H. P. Borkus te Gaanderen. Anton Löesink x Anna Böing woonden vanaf 1913 op "Den Elshof" op N84 = Lange Huitinkstraat 42.

Foto: Den Elshof in de jaren 50. Goed te zien zijn de Korte en Lange Huitinkstraat. Het gezin van Anton Löesink woonde op N84. Dit is het eerste blok in de Lange Huitinkstraat gezien vanaf het spoor. Rechtsonder: boerderij Den Elshof en Tabakshandel van Dam.


De Graafschapbode 05-01-1934 Gaanderen in 1933;                                                                  Prachtig verhaal over Gaanderen het geboortejaar van Erich Löesink:   

Wanneer we in gedachten nog eens het wel en weer van Gaanderen gedurende het afgeloopen jaar nagaan, dan dringt zich wel heel sterk naar voren de deprimeerende invloed van de crisis, waardoor Gaanderen wel in zeer hevige mate getroffen wordt. Bittere armoe en ellende wordt in de zwaarst getroffen gezinnen geleden, terwijl men in zeer veel huishoudingen niets meer dan het hoognoodige heeft. Wel een groot verschil bij eenige jaren terug. Toen had Gaanderen een zeer welvarende bevolking, vooral door het feit, dat talrijke fabrieksarbeiders ook min of meer het landbouwbedrijf uitoefenden. Kon toen bij velen de boterham van twee kanten gesmeerd worden, nu moet men zich met droog brood tevreden stellen. En steeds verder grijpt de crisis om zich heen, al maar meer slachtoffers makend. Met name beginnen thans de middenstanders eerst recht te ondervinden, wat het wil zeggen een verarmde cliënteele te hebben en menige neringdoende alhier zal op zijn balans een groot bedrag onder dubieuse debiteuren moeten boeken.Het is geen wonder, dat onder de tegenwoordige omstandigheden het in Gaanderen steeds stiller en triestiger wordt. Verschillende gezinnen gaan 's avonds vroeg naar bed om vuur en licht te sparen; hier en daar heeft men uit armoe het electrisch licht weer door de petroleumlamp vervangen. Dat de werkloosheid naast al deze stoffelijke ellende ook groote schade in het geestelijke aanricht, spreekt van zelf, vooral nu velen beginnen te wanhopen of ze nog wel ooit weer betere tijden zullen beleven. Als men weet, dat in Gaanderen geen ontwikkelingscursus voor jeugdige werkloozen tot stand kon worden gebracht, omdat er geen jonge werkloozen waren, dan zal men dit als een lichtstraal in de duisternis beschouwen. Maar dit licht wordt weer getemperd door de omstandigheid, dat vele jongeren ouderen hebben verdrongen en dat velen wel werk, maar geen gelegenheid hebben zich tot vakmenschen te vormen. Heeft de crisis in 1933 grooten invloed gehad op den gang van zaken in Gaanderen, toch zijn verschillende gebeurtenissen van het afgeloopen jaar nog wel waard even gereleveerd te worden. Het organisatieleven heeft in Gaanderen steeds gebloeid. Men voelt daar voor organisatie en heeft verstand van organisatie. Gaanderen bezit dan ook' een groot aantal vereenigingen, werkzaam op ieder gebied. Waar de bevolking van Gaanderen bijna geheel Katholiek is, bloeit daar vooral het Katholieke vereenigingsleven, ook ondanks de crisis. In het afgeloopen jaar is vooral gewerkt aan de organisatie van de vrouwelijke en mannelijke jeugd. Opgericht werden “Jonge Werkman", “K. J. C." en “K. J. V.", welke vereenigingen in succesvolle demonstraties de belangstelling en sympathie van het publiek hebben weten te wekken. Eenige malen was Gaanderen het middelpunt van gewestelijke demonstraties. O. a. viel onze plaats de eer te beurt, dat er voor de eerste maal in den Achterhoek een spreekkoor werd uitgevoerd. De afd. Gaanderen van het R.K. Werkliedenverbond organiseerde met groot succes een districtsmeeting. De plaatselijke afdeeling van den Christelijken Metaalbewerkersbond vierde in het laatst van 1933 haar 15-jarig bestaan. De plaatselijke sportorganisaties hebben een goed jaar achter den rug. De R.K. Sportclub V. V. G. wist te promoveeren naar de le klasse I. V. C. B. en heeft tot nog toe in de nieuwe competitie een goed figuur geslagen. De gymnastiekver. “St. Paulus" keerde meteen drietal prijzen terug van de turnwedstrijden in Utrecht, terwijl de junioren op de kringwedstrijden, die in Gaanderen zelf gehouden werden, roem en eer wisten te behalen. Een viertal leden behaalde het voorturn-diploma 3e graad, waarvoor de cursus ook alhier was gehouden. Zeer veel succes hadden onze athleten. Een groot aantal prijzen werd door hen behaald op de atletiekwedstrijden te Ulft, terwijl op de kampioenswedstrijden te Oosterbeek door den heer F. Ernst van V. V. G. het kampioenschap van het Aartsbisdom Utrecht werd behaald op 200 en 400 M. hardloopen en door den heer G. Schurink van “St. Paulus" het kampioenschap hink-stap-sprong, terwijl deze tevens in dit nummer een nieuw record op zijn naam plaatste. Een nieuwe voetbalclub zag in 1933 het eerste levenslicht, n.l. “De Gaanderensche Boys" die uitkomen in den G. V. B. en in hun afdeeling reeds een goede, plaats innemen. Van de Sport naar de Kunst is maar een stap en ook op dit gebied heeft Gaanderen in 1933 van zich doen spreken. Aan een commissie ad hoe is, onder de bezielende stuwkracht van den initiatiefnemer den heer H. Wolters, de organisatie gelukt van een openluchtspel. De R.K. Tooneelclub heeft drie Zondagen achtereen een talrijk publiek uit den geheelen Achterhoek en zelfs daarbuiten weten te trekken naar de opvoeren van “De Verloren Zoon". Door middel van “Gaanderens Belang" heeft onze plaats ook deelgenomen aan de actie van de Streekcommissie voor de bevordering van het Vreemdelingenverkeer. Het gevolg is niet geweest, dat Gaanderen is overstroomd geworden met vreemdelingen, maar de pensiongasten, die hier hun vacantie hebben doorgebracht, komen vast terug en zijn propagandisten geworden voor Gaanderen als vacantieoord." Helaas moeten we memoreeren, dat de Directie van de Nederlandsche Spoorwegen de beteekenis van Gaanderen zoozeer miskent, dat bijna geen enkele trein hier meer stopt,terwijl het zeer waarschijnlijk is, dat de halte Gaanderen geheel wordt opgeheven. Gelukkig, dat de perfecte regeling van de Geldersche Tram zoowel wat het goederen- als het personenvervoer betreft, in dezen veel vergoedt. De bouwwoede, die momenteel in Doetinchem heerscht, is in 1933 ook naar Gaanderen overgevlogen. Talrijke woningen zijn uit den grond verrezen, terwijl men reeds begonnen is aan den bouw van twee nieuwe danszalen en een nieuw café. Bovendien werd een nieuwe emaillefabriek gesticht, n.l. “Ferro", welke ook reeds in bedrijf is gesteld. De pas eenige jaren bestaande fornuizenfabriek “Pelgrim" werd aanmerkelijk uitgebreid. Verschillende winkels werden gemoderniseerd; speciaal noemen we den schoenwinkel van den heer Rutten en de rijwiel- en ijzerhandel vanden heer Bosman, die wel buitengewoon mooi zijn geworden. Slachtoffer van de malaise is ook geworden de Gaanderensche markt. Ten gevolge van de Crisisvarkenswet is de aanvoer van biggen al minder en minder geworden en op het laatst geheel opgehouden. Wel werd in den herfst geregeld goed en goedkoop fruit aangevoerd en ook nog een kleine hoeveelheidkool. De Marktcommissie heeft de organisatie van een verloting niet aangedurfd, wat mede een strop is voor de diverse vereenigingen, die anders mee mochten deelen van het batigsaldo. Vooral de liefdadigheidsvereenigingen zouden een kleine toelage nu heel goed kun-nen gebruiken. En daarvan zijn er hier nogal eenige werkzaam. Naast  “Armenzorg", “Het Gasthuisfonds" en de kerkelijke armbesturen,noemen we nog het Crisiscomité, Hulp in Nood", de Vincentiusvereeniging en de St.Elisabethsvereeniging. Bovendien is een vereeniging of commissie voor schoolvoeding en kleeding hare werkzaamheden begonnen. Een groot aantal kinderen der beide scholen smullen op schooldagen van de verstrekte pap,welke in den meest letterlijken zin van het woord buitengewoon goed in den smaak valt. We gelooven, dat we zoo in vogelvlucht even een blik hebben geslagen over de voornaamste gebeurtenissen in 1933, die Gaanderen betreffen. Over veel statistisch materiaal beschikken we niet. Alleen kunnen we meedeelen, dat in de R.K. Parochie Gaanderen in het afgeloopen jaar 74 kinderen zijn gedoopt, 7 kleinen en 18 volwassenen zijn gestorven en 7 huwelijken zijn gesloten. Twee zaken van den modernen tijd heeft 1933 nog niet aan Gaanderen gebracht, n.I. een radio-centrale en een “taxi"-onderneming. Moge 1934 voor Gaanderen en de Gaanderenaren gelukkiger en voorspoediger worden dan 1933 is geweest.


17 November 1940 Bombardement Rijksweg:

Drie doden vielen er toen in het eersteoorlogsjaar op de avond van 17 november 1940 om acht uur toen bommenterecht kwamen in de omgeving van de Rijksweg in Gaanderen. EenEngelse bommenwerper vloog die avond over de Achterhoek en lostebommen bij het Kattennest in Doetinchem, op de weg van Doetinchemnaar Zelhem in een weiland, en tenslotte in de omgeving van deRijksweg in Gaanderen. De tweede bom kwam terecht achter een rijwoningen ten noorden van de Rijksweg. Hier woonden de familiesLeuverink (kleermaker), Berentsen-Smits, Centen-Ebbers en van denBerg-Willemsen. De familie Leuverink bewoonde het pand waarin laterde familie Berkelder-Wanrooij een groentenzaak had. De bom maakte eeneinde aan het leven van de 31-jarige Jozef Centen, die achter zijnwoning stond.

Graafschapbode 18-11-1940: Bombardement Rijksweg 1940 Gaanderen:
Heden overleed plotseling door een noodlottig ongeval te Gaanderen,  onze trouwe arbeider JOSEPH LAMBERTUS CENTEN in den leeftijd van 31 jaar. Zijn gedachtenis zal steeds bij ons in eere blijven. Directie N.V. Metaalperserij, Emaillefabriek en Verzinkerij Beccon te Doetinchem. 17 November 1940. 





counter free