»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»







»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»


 

************************** LEVENSLOOP-KWARTIERSTAAT DL I (NRS. 2 + 3 , OUDERS)



 

        LEVENSLOOP-KWARTIERSTAAT VAN DE ZES KINDEREN VAN

     LEENDERT VAN DER GROEF EN PIETERNELLA VAN DEN TOL 

 

                                                    DEEL I

                              

>> samengesteld door Riet van der Groef - ten Wolde en Wim van der Groef jr. <<

  

                    ' Remember me in the family tree -

                      my name , my days , my strife

                 Then I'll ride upon the wings of time

                   and live an endless life ' (Goetsch)

 

> Deze kwartierstaat beschrijft de levens , veelal summier en zo nu en dan wat uitgebreid , van de (voor-)ouders van de kinderen van het Flakkeese echtpaar Van der Groef-Van den Tol .

De zes kinderen , Ida , Leendert , Francina , Willem , Cornelis en Aren - inmiddels helaas alle zes overleden - vormen het uitgangspunt van deze kwartierstaat - in genealogische termen zijn zij de probant of probandus (meervoud : probandi) van deze uitgebreide genealogie , die zo ver als mogelijk teruggaat in de voorouderlijke tijd .

De kinderen , ons genealogische startpunt , hebben kwartierstaat nummer 1 , hun ouders de nummers 2 (vader) en 3 (moeder) , hun grootouders de nummers 4, 5, 6, 7 enz. enz..

Elke generatie terug in het verleden houdt per definitie een verdubbeling van het aantal voorouders in - elke mens op aarde (weinig in het leven is zo zeker als dat) heeft immers altijd 2 ouders , 4 grootouders , 8 overgrootouders , 16 betovergrootouders etc. etc.

> In deze genealogie is er n kwartierstaat die in zijn geheel ontbreekt (nr. 20) , aangezien Willem van Maastricht (nr. 10) zoon was van een ongehuwd moeder en er in de huidige tijd natuurlijk met geen mogelijkheid meer kan worden vastgesteld wie zijn biologische vader ooit geweest kan zijn - een dergelijke voorvaderlijke tak terug in het verleden blijft dan voor altijd en eeuwig een gesloten boek .

> 210/496 (voorbeeld) : dit betekent dat de desbetreffende voorouder tweemaal voorkomt in deze kwartierstaat , oftewel : langs twee verschillende voorouderlijke afstammingslijnen ver terug in de tijd komen we uit bij een en dezelfde voorvader (of -moeder , natuurlijk) ; zeker indien de afstammingslijnen (zeer) ver teruggaan in de voorouderlijke tijd en net buiten het eiland Goeree-Overflakkee geraken , is de kans groot om een al eerder aangetroffen 'oer-verwant' , weer tegen het lijf te lopen' .

 

Statistische gegevens , genealogische feitjes en allerhande wetenswaardigheden :

> Sommige familietakken gaan een paar eeuwen terug in de tijd , andere zelfs richting late Middeleeuwen , maar desondanks blijkt deze voorouderlijke genealogie slechts drie Nederlandse privincies aan te doen : Zuid-Holland , Zeeland en Noord-Brabant ; zonder overdrijving kan gesteld worden dat we hier te maken hebben met een nogal honkvaste familie !

> De landsgrenzen worden echter wl een aantal malen overschreden : zo hebben we een enkele Duitse tak weten te traceren en verschillende familietakken die geworteld zijn in het Vlaams-Belgische land .

> Niet alleen het aantal provincies is nogal beperkt van omvang , ook het aantal gevonden beroepen is weinig gevarieerd te noemen : voor zover kon worden achterhaald ( dan wel in alle redelijkheid kan worden aangenomen ) , was het merendeel van hen werkzaam als landbouwer/boer , arbeider of boerenknecht .

We kunnen gevoeglijk aannemen dat velen van hen een moeilijk en fysiek zwaar bestaan gekend hebben .

Hierna volgt , in volgorde van frequentie , een lijst van de getraceerde beroepen , waarvan de meeste slechts n keer aangetroffen zijn .

Over de beroepen van de vrouwelijke voorouders kunnen we kort zijn : hun maatschappelijke positie was eeuwenlang dermate zwak , dat we van hen slechts drie 'verschillende' beroepen tegengekomen zijn : arbeidster , dienstbode/meid , en naaister .

Nu volgt de lijst met de aangetroffen beroepen n maatschappelijke functies van de mannelijke voorouders , waarbij nog vermeld kan worden dat de functies veelal gevonden werden bij voorouders uit een tamelijk grijs verleden :

BEROEPEN : landbouwer/boer/landman/bouwman , arbeider , (markt-)schipper/visscher , bouwknecht , dagloner/journalier , koopman in meekrap (= verfplant) , koopman , lijnwerker R.T.M. , opzichter bij het havenhoofd van Middelharnis , metselaar , molenaar , zaadteler , grafdelver , stoker , kleermaker , schippersknecht , soldaat , herbergier , wever , predikant , kuiper , collecteur der verpondingen .

FUNCTIES : ouderling (11) , schepen (19) , president-schepen , diaken (= kerkelijk armenzorger) (6) , gezworene (= heemraad van een polder) (20) , schout (= hoge rechterlijke ambtenaar , openbaar aanklager n hoofdambtenaar van politie) (4) , kerkmeester (= lid van het kerkbestuur) (6) , dijkgraaf (5) , penningmeester (3) , vertegenwoordiger in de generale dijkage van Overflakkee , waarsman , burgemeester van Goedereede (1607 - 1617) , heilige geestmeester (1440 - 1461) , lid en deken van het St. Jorisgilde (ca. 1600) , kwartiermeester (= officier van administratie van het St. Jorisgilde) (1598) , baljuw (van Klinkerland) (= (hist.) de ambtenaar die door de landheer met de rechtspraak in een bepaald gebied was belast) .

> Wat verder nog opvalt bij bestudering van de verschillende familienamen binnen deze genealogie , is dat het daar een heuse beestenboel moet zijn geweest in het verleden ... want wie komen we daar zoal tegen : De Beer , De Bok , Crab , Vos , Hommel , Kattestaart , De Vogel , De Hen , Kreeft , Kievit , Mol , Van der Haas , Mosselman , Osseweijer , Olyphant (!) , Pauw , Schelvis , Visbeen ...

> De man met het hoogste aantal huwelijken binnen deze genealogie is , met vijf huwelijken : Teunis Pietersz. Noorlander (138) .

> De man met het hoogste aantal kinderen is : Simon Bestmanse Kattestaart (216) , met ten minste 19 kinderen uit twee huwelijken .

> Twee getraceerde , vermoedelijk reeds lang uitgestorven dubbele familienamen : Rom Conincx en Jonckynt Romeyn .

> De vrouw met de langste naam : Beatrix Anthonis Joos Rom Conincx (15753/32649) .

> De vrouw met de meest ludieke naam , in ieder geval sinds haar huwelijk , is : Kattelina Komtebedde - Kattestaart (27) .

> Het hoogste kwartierstaatnummer is : 261.192 ; het betreft hier een edelouder , behorend tot de 18e generatie , geboren rond het jaar 1400 .

> De meest voorkomende familienaam in deze kwartierstaat is vermoedelijk : Braber .

  

Ook al kwamen de Nederlandse voorouders uit slechts drie provincies , verschillendeele geboorte- en doopplaatsen hebben we wel aangetroffen .

> De voorouders van de zes kinderen van Leen van der Groef en Pieternel van den Tol kwamen o.a. uit de volgende plaatsen :

# NOORD-BRABANT : Almkerk (en Emmikhoven) , Baardwijk , Breda , Dussen , Eindhoven(?) , Etten , Fijnaart (en Heijningen) , Giessen , Halsteren , (Hoge en Lage) Zwaluwe , Kruisland , Lithoijen , Meeuwen , Ossedrecht (?) , Oudenbosch , Rijswijk , Roosendaal , Standdaarbuijten , Steenbergen , Willemstad .

# ZEELAND : Bommenede , Groede (?!) , Haamstede , Middelburg , Tholen (?) .

# ZUID-HOLLAND - GOEREE-OVERFLAKKEE : Battenoordse Zeedijk (= Nieuwe-Tonge) , Den Bommel , Dirksland , Goedereede , Herkingen , Klinkerland (= Melissant) , Melissant , Middelharnis , Nieuwe-Tonge , Ooltgensplaat , Ouddorp , Oude-Tonge , Sommelsdijk , Stad aan het Haringvliet .

# ZUID-HOLLAND - excl. Goeree-Overflakkee : Alphen aan de Rijn , Dordrecht (?) , Geervliet (?) , 's-Gravenhage (?) , Heinenoord , Hekelingen , Mijnsheerenland , Oud-Beijerland , Papendrecht , Ridderkerk , Rockanje , Vlaardingen , Zwijndrecht .

# BELGI : Doel , Eine (Oudenaarde) , Klein Brabant , Verrebroek .

# DUITSLAND : Kempen

 

> Het totaal aantal getraceerde voorouders in deze kwartierstaat , van wie tenminste de voor- of achternaam bekend is , bedraagt 759

 

BELANGRIJKSTE GERAADPLEEGDE BRONNEN/ARCHIEVEN :

> Rijksarchief/Provinciaal Archief van de provincie Zuid-Holland (Den Haag)

> Centraal Bureau voor Genealogie (Den Haag)

  

GERAADPLEEGDE PUBLICATIES - GEGEVENS VERWERKT IN DEZE KWARTIERSTAAT : 

> A. Oosterbroek , Arnhem - Kwartierstaat van Cornelis Soldaat , 11 sept. 1999

> Familiedossier Soldaat < korte versie > (C.B.G.)

> J.L. Braber , Dreischor en J.J.D. Geselschap - van der Elst , 's-Gravenhage - Genealogie van het geslacht Breesnee (Overflakkee) , 1986

> M. de Hoog , Den Hoorn - Kwartierstaat van Den Hertog (Gouda) - Hermenet (Rotterdam) < in Prometheus nr. XVI >

> Kwartierstaat Van den Houten < in Zeeuws Kwartierstatenboek 4 >

> Dossier Komtebedde (C.B.G.)

> Genealogische studies naar geslachten Kreeft (band 3 : Goeree-Overflakkee , Waalre , juni 1996)

> Prof. ir. A. Langejan - Kwartierstaat Langejan < in Prometheus I >

> J.L. Braber , arts , Dreischor (Zld.) - Zes eeuwen geschiedenis van het (Flakkeese) geslacht (den) Braber eertijds in Brabant geheten De Vrome , 1971

> J.L. Braber , Dreischor - Kwartierstaat Braber-Vos , 1983

> Oosterling , dossier (C.B.G.)

> Prometheus , Kwartierstatenboek XVII ( vanaf blz. 151 , kort gedeelte )

> Hendrik Donkersloot - Stamboom van het geslacht Donkersloot , 1936

> Dossier Van den Tol (C.B.G.)

> Ger Koote - Soetermeer-tak

> Kwartierstaat Vroom

> Lagendijk Kwartierstaat (Van (N)Oord)

> familysearch : o.a. Bolle-data

> De website Van Evelingen (Genealogie Visbeen , G.O.)

> Stamboom en Genealogie Familie De Kleine enzo

> Genealogieonline : o.a. Parenteel William Hutchinson / Genealogie Post-Oost / Genealogie Groenendijk-van Noord-Fris-van Kempen / Stamboom Van Beek / Stamboom Kyle Willemse / Genealogie De Vos-Verschuur / Regio Goeree Overflakkee (samengesteld door Rene Luijkenaar) / Voorname Geslachte en eenvoudige Luyden (samengesteld door Lucas van Heeren) / Stamboom Van der Mast/Genealogie Kloos/stamboom Van Dijk

  

            

                                  PROBANDI : 

 

        IDA VAN DER GROEF (1913 - 2000)

 

LEENDERT VAN DER GROEF (1916 - 1943)

 

 FRANCINA VAN DER GROEF (1919 - 2003)

 

           WILLEM VAN DER GROEF (1920 - 1984)

 

  CORNELIS VAN DER GROEF (1920 - 1996)

 

   AREN VAN DER GROEF (1922 - 1994)

 

 

  

> de ouders , grootouders , overgrootouders , betovergrootouders , oudouders , oudgrootouders , oudovergrootouders , oudbetovergrootouders , stamouders , stamgrootouders , stamovergrootouders , stambetovergrootouders , stamoudouders , stamoudgrootouders , stamoudovergrootouders , stamoudbetovergrootouders n edelouders van Ida , Leen , Sien , Wim , Cor en Arend van der Groef :

  

 

                         OUDERS

 

 

2) LEENDERT VAN DER GROEF ( geb. Nieuwe-Tonge , 27 april 1888 - Leen(dert) was de jongste van de in totaal elf kinderen van vader Willem (4) - hij woonde van 1889 t/m/ 1893 met ouders en (half-)broers en (half-)zusters in de stad Rosario in de Argentijnse Republiek - religie : 'ongelovige Thomas' - beroepen : lijnwerker R.T.M. , opzichter bij het Havenhoofd van Middelharnis - overl. Den Haag , 26 november 1974 , 86 jaar oud )

> huw. : Middelharnis , 31 januari 1913 - het echtpaar heeft zes kinderen gekregen

LEENDERT VAN DER GROEF -

een uniek levensverhaal van een door en door Flakkeese Nederlander die ooit bjna Argentijn en bjna Amerikaan geworden was ....



# LEENDERT (LEEN) VAN DER GROEF kwam op 27 april 1888 ter wereld als het laatste kind van vader Willem van der Groef en moeder Ida van Maastrigt .

> huwelijksakte van Willem van der Groef ( zoon van Jacob van der Groef en Pieternella Donkersloot ) en Ida van Maastrigt , dd 3 maart 1882 , Nieuwe-Tonge


Leenderts wiegje moet ooit gestaan hebben in huis nr. 164 in wijk A in de Flakkeese plaats Nieuwe - Tonge .

> geboorteakte van Leendert van der Groef , zoon van Willem van der Groef en Ida van Maastrigt , dd 28 april 1888 , Nieuwe-Tonge ( * de bovenkant van dit officiele document is eertijds gebruikt voor het maken van een simpele rekensom ( 88 - 46 = 43 (??)) , waarschijnlijk bedoeld om het geboortejaar van vader Willem te kunnen vaststellen ; een groot rekenwonder is de ambtenaar van de burgerlijke stand dan klaarblijkelijk niet geweest ... en bovendien : mocht je op een dergelijke wijze een officieel stuk eigenlijk wel ge- dan wel misbruiken ?? )


Leenderts vader was twee maal eerder getrouwd geweest en ook uit deze twee eerdere huwelijken waren kinderen geboren , zodat de jonge Leendert opgroeide met een broer , twee zusters , een halfzuster en twee halfbroers , en dat echt in een straat - en straatarm gezin .
De armoede was zelfs z schrijnend dat Leens ouders de middelen ontbeerden om melk voor de pas geborene te kunnen kopen , en voor het grootbrengen van hun baby geen enkel ander en beter alternatief vinden konden dan .....koffie ...
Maar ondanks het feit dat Leen van der Groef dus daadwerkelijk op en met koffie moet zijn grootgebracht , heeft hij , against all odds , uiteindelijk toch nog wel de respectabele leeftijd van 86 jaar weten te bereiken !

De algehele misre binnen het gezin moet zelfs zo groot geweest zijn dat vader Willem en moeder Ida anno 1889 - Leendert is dan nog maar een jaar oud - het niet lichtvaardige besluit zouden nemen om Flakkee voorgoed(...) te gaan verlaten en af te gaan reizen naar .....de Argentijnse Republiek .

Na een bootreis van enkele weken kwam het gezin in de loop van het jaar 1889 uiteindelijk aan in de grote Argentijnse stad Rosario , maar daar bleken de leefomstandigheden zo mogelijk nog erbarmelijker te zijn dan die op het eiland Flakkee .
Leendert verloor hier in korte tijd op tragische wijze zowel zijn moeder als zijn vader , onder dubieuze en tot op heden niet volledig opgehelderde omstandigheden .

De noodzakelijke terugreis in 1893 had voor de inmiddels vijf jaar jonge kleuter opnieuw een opmerkelijke wending teweeg kunnen brengen in zijn toch al tumultueuze bestaan , toen een rijk Joods-Amerikaans echtpaar aan boord van het schip Leenderts oudste halfbroer Daniel , de pater familias van dat moment ,een wel zeer opmerkelijk voorstel deed ....

Enige tijd eerder bleek het echtpaar hun , mogelijkerwijs enige , zoon verloren te hebben , een jongetje van enkele jaren oud met wie de jonge Leendert van der Groef schijnbaar opmerkelijke gelijkenis moet hebben vertoond .

Het vermoedelijk nogal gefortuneerde echtpaar was bereid voor geld , voor vl geld zelfs misschien wel , de vijf jaar jonge Leendert van halfbroer Daniel te kopen.... om hem later , als ware hij hun eigen zoon , verder in de Verenigde Staten te laten opgroeien .
Leendert , nog te jong om van de ernst van de gehele situatie iets mee te kunnen krijgen , had inderdaad een donker uiterlijk en had zeer wel de plaats in knnen nemen van dit overleden Joodse jongetje , n was dan waarschijnlijk verzekerd geweest van een rijke toekomst in de USA , maar ....zu Daniel op dit even aanlokkende als afstotende voorstel serieus in durven gaan .....???
Hd Daniel dit voorstel daadwerkelijk geaccepteerd , dan had er voor Leendert vermoedelijk dus een rijk , welvarend bestaan in dat grote nieuwe land van de ongekende mogelijkheden in het verschiet gelegen , onder een nieuwe Joodse identiteit en naam ( Leonard Cohen ??), maar tegelijkertijd zou hij dan volledig zijn losgerukt geraakt van zijn ware identiteit , omgeving , wortels , n , ook niet onbelangrijk , van al z'n broers en zusters .....

De verdere geschiedenis van Leendert kennende , wekt het uiteraard geen verbazing dat halfbroer Daniel - na enig wikken en wegen - dit hoogst opmerkelijke aanbod uiteindelijk heeft moeten afwijzen , en zodoende dus mede bepaald heeft dat Leenderts toekomst tch weer volledig op Nederlandse bodem , op het vertrouwde Goeree - Overflakkee liggen zou , voor de komende 80 jaren wel te verstaan ...

Na aankomst in Nederland werden de kinderen allemaal van elkaar gescheiden en ondergebracht in verschillende pleeggezinnen bij (verre) verwanten in dezelfde Flakkeese plaats van waaruit zij vier jaar eerder met z'n allen zogenaamd voorgoed vertrokken waren , in Nieuwe - Tonge dus .
De vijf jaar jonge Leendert kwam toen vermoedelijk terecht bij een zus en zwager van zijn overleden moeder , twee al wat oudere , kinderloze mensen , die de opvoeding van de jonge knaap vanaf dat moment op zich namen .

Hier , in deze voor hem vreemde plaats , bij deze voor hem tot dan toe onbekende mensen , groeide Leendert dus verder op n ontpopte zich in de loop der jaren tot een wat Pietje Bel-achtige jongen die regelmatig allerlei kwajongensstreken moet hebben uitgehaald , misschien wel het indirecte gevolg van alle turbulente gebeurtenissen en gecompliceerde verwikkelingen uit de prilste jaren van zijn bestaan .

Maar gelukkig .......Leendert , inmiddels uitgegroeid tot Leen , kwam op zekere dag in zijn woonplaats in liefdevol contact met dorpsgenote Pieternella van den Tol , de vrouw met wie hij op 31 januari 1913 in de plaats Middelharnis in het huwelijk zou treden , zodat er toch nog enige rust , regelmaat en structuur in zijn licht ontvlambare bestaan kon binnentreden ....

# Maar voor het zover komen kon , was Leen eerst nog geruime tijd onder de wapenen geweest , en ook hier , in deze strak geordende en hirarchische omgeving van de landmacht ( vermoedelijk was Leen ingedeeld bij de infanterie ) , moet hij op een gegeven moment opgevallen zijn door een wat opstandige inborst .

Tijdens zijn diensttijd kwam Leen namelijk eens in conflict met een collega-militair tegenover wie Leen een laatdunkende opmerking moet hebben gemaakt over diens katholieke geloof , een akkefietje dat niet zonder gevolgen bleef , want het bracht Leen zelfs tot voor de krijgsraad en ging dus zeker net geruisloos en onbestraft aan hem voorbij .
Gelukkig schijnen ernst en duur van de straf die hem ten deel gevallen was , niet l te zwaar te zijn geweest , zodat hij in zijn latere leven toch nog wel met regelmaat n met blijkbaar genoegen vertellen kon over deze voor hem zo bijzondere en enerverende episode uit zijn leven als jong volwassen man .

Maar waarom zou Leen indertijd zijn dienstkameraad vanwege diens katholieke geloofsovertuiging nu zo gekrenkt hebben ?
Het antwoord op deze vraag is snel te geven : gedurende zijn lange leven is Leen er van overtuigd geweest - terecht of ten onrechte - dat zijn vader eertijds , in 1893 om het leven was gebracht vanwege zijn protestantse geloof door katholieke moordenaarshanden , en dt nu had Leen nooit kunnen vergeten en vergeven .

We kunnen overigens ook net stellen dat Leen wat geloofsovertuiging betreft volledig in de voetsporen van zijn ouders getreden is : gedurende zijn leven als volwassen man is Leen , in schril contrast met de meeste eilandbewoners n met zijn eigen vrouw , veeleer een volgeling geweest van de socialist Pieter Jelles Troelstra dan van welke religieuze geloofsovertuiging dan ook ....

# Na het verlaten van de lagere school was Leen in dienst getreden van de RTM , de (voormalige) Rotterdamsche Tramwegmaatschappij . De eerste jaren van zijn arbeidzame leven werkte hij nog in zijn woonplaats Nieuwe - Tonge ; de meeste jaren van zijn in totaal 43-jarig (!) dienstverband bij de RTM zou Leen echter als controleur op het goederenvervoer tussen Middelharnis en Hellevoetsluis bij het havenhoofd van Middelharnis werkzaam zijn - en dit verklaart dan ook meteen waarom Leen en zijn vrouw Pieternel niet in Nieuwe - Tonge maar in Middelharnis elkaar het jawoord gegeven hadden , en ook in Middelharnis voor de rest van hun verdere leven zouden blijven wonen .

laantje van Middelharnis , eertijds geschilderd door Meindert Hobbema

Middelharnis , tramhaven / havenhoofd

Als controleur hoefde Leen geen al te zwaar fysiek werk te verrichten , en aangezien Leen tijdens zijn leven regelmatig gekweld werd door zware niersteenaanvallen zou dit sowieso voor hem niet goed mogelijk geweest zijn .
Maar als we zijn werktijden van toen nog even in ogenschouw nemen , dan kunnen we toch zeker niet beweren dat Leen een , laten we het noemen , weinig arbeidsintensief bestaan heeft geleid .
Zijn werkweek aan het begin van de 20e eeuw zag er als volgt uit : van donderdag t/m zaterdag (want de zaterdag was indertijd nog een volledige werkdag) had Leen late dienst , en dan werkte hij van 's morgens negen tot 's avonds negen uur ; had hij vroege dienst (maandag t/m woensdag) , dan begon hij 's nachts om een uur of vier en werkte hij eveneeens twaalf uren door , tot de andere middag vier uur !

Om in geval van vroege dienst midden in de nacht gewekt te worden , was hij aangewezen op een zgn. klopper , een man die - we hebben het hier natuurlijk wel over het pr-wekker(-radio) tijdperk - een paar centen bijverdiende door al diegenen die vroeg uit de veren moesten op tijd te wekken door op de deur of met een lange stok tegen het raam aan te tikken . [Ter overpijnzing rest dan natuurlijk nog wel de vraag wie de klopper gewekt zou kunnen hebben indien dze man zich verslapen zou hebben ...?]

Helaas waren dus aan het begin van de 20e eeuw de 8-urige werkdag en de 40-urige werkweek voor Leen nog slechts ver verwijderde , ongrijpbare en onbereikbare idealen .

Doordat Leen als employ in dienst van de RTM zo vele jaren bij het havenhoofd van Middelharnis gewerkt heeft , moet hij in zijn tijd ook een bekende verschijning geweest zijn op het eiland - immers : elke Flakkenaar ging weleens met de veerboot het Haringvliet over en passeerde dan veelal tot twee maal toe Leen van der Groef .

Met name indien de weersomstandigheden extreem waren , was het ook zeker wel een verantwoordelijke baan : zo moest er in geval van mist altijd luid en duidelijk op de misthoorn geblazen worden teneinde de veerboot veilig en wel de haven van Middelharnis binnen te kunnen loodsen en aldus ernstige calamiteiten te voorkomen .

# In al die 43 jaren bij de RTM was er n dag die in Leens geheugen voor altijd gegrift zou blijven staan .
Op zekere nacht , ongeveer een jaar na het beindigen van de oorlog , vond er op het Haringvliet een menselijke tragedie plaats waar Leen op afstand getuige van was .

Een jongeman , Jaap de Leeuw geheten , knecht op de veerpont , nog maar een jaar 28 jaar oud , was midden in de nacht overboord geslagen en in het donkere koude , misschien wel ijskoude water van het Haringvliet terechtgekomen .

Leen had die nacht dienst en hoorde vanaf de waterkant het ijselijke stemgeluid van de jongeman die in doodsangst en in doodstrijd luidkeels om hulp riep .
Leen was veel te ver van het schip verwijderd en dus volkomen machteloos om iets voor Jaap te kunnen betekenen .
Er schijnt nog wel door iemand vanaf de boot een reddingsboei afgeworpen te zijn , maar in het pikkedonker en misschien ook nog wel bij ruw weer , leverde Jaap daar toen een ongelijke strijd met de elementen ..... tt uiteindelijk dan het ogenblik aanbrak waarop Jaaps angstkreten voorgoed verstomd raakten ....

Het doordringende en zeer beklemmende stemgeluid van een medemens in doodstrijd , in de wetenschap zelf helemaal niets te kunnen uitrichten om diens leven nog te kunnen redden , hebben op Leen een diepe en blijvende herinnering achtergelaten .



# Dat Leen , zoals eerder vermeld , zich meer door het ideengoed van Troelstra dan door dat van Abraham Kuyper aangetrokken voelde , blijkt ook heel duidelijk uit het volgende aspect van Leens arbeidzame leven : Leen behoorde in zijn tijd tot de allereerste Flakkeese werknemers bij de RTM die net aangesloten waren bij een protestant-christelijke , maar bij een socialistische vakvereniging , volledig dus in lijn met zijn levensovertuiging .
De in veel opzichten onrechtvaardige rangen- en standenmaatschappij in die tijd , de zeer lange en zware werkdagen en de karige beloning die daar tegenover stonden , en de onmogelijkheid voor velen om een pensioen op te bouwen voor de oude dag , l deze omstandigheden kunnen en zullen Leen tot deze levensovertuiging gebracht kunnen hebben - en een groter contrast dan tussen het karakter van Leen van der Groef en dat van zijn vrouw Pieternel van den Tol was er wat deze 'geloofsovertuiging' betreft nauwelijks denkbaar geweest ....

zicht op middelharnis (haven)

Pieternella van den Tol kwam net als Leen uit een groot en arm Flakkees gezin uit Nieuwe - Tonge , en net als Leen was zij ook het laatst geboren kind binnen dat gezin - maar hier houden de overeenkomsten tussen deze twee mensen wel op : was Leen een overtuigd sociaal-democratische , niet-gelovige man , echtgenote Pieternel daarentegen was een zeer streng-gelovige vrouw die zich aangetrokken voelde tot het tamelijk rechtlijnige gereformeerde gedachtegoed ( 'zwarte kousenkerk') ; een groter contrast in levenshouding en levensvisie kan er tussen twee echtelieden toch nauwelijks denkbaar zijn ?!

Maar ondanks dit opmerkelijke verschil zouden Leen en Pieternel meer dan 55 jaren als gehuwd stel bij elkaar blijven , veel lief en leed met elkaar gaan delen , en de eilandbevolking met zes nieuwkomers doen toenemen .

moeder Pieternel , vader Leen , zoon Leendert en dochter Ida

eind jaren dertig bij het ouderlijk huis in Middelharnis (Leen en Pieternel met vijf van hun zes kinderen , met van links naar rechts : Cor , Wim , Arend , Pieternel , Leen , Ida en Sien)


zoon Leen van der Groef jr.

De huwelijksdatum van beide echtelieden , 31 januari 1913 , zou later , tot twee maal toe zelfs , dankzij een curieuze speling van het levenslot , een zeer bijzondere blijken te zijn .....

Allereerst natuurlijk 25 jaar later , toen ze in het gezelschap van de hele familie hun zilveren bruiloft vierden en dezelfde dag te horen kregen dat er een bijzonder prinsesje geboren was , de latere koningin Beatrix .
En weer 15 jaar later , de dag waarop Leen en Pieternel hun 40-jarig huwelijksfeest zouden gedenken , bleek het eveneens een dag te zijn om nooit te vergeten , maar dan wel om een geheel ndere reden ......


# Binnen hun lange leven hebben Leen en Pieternel vele zware stormen moeten trotseren : armoede en onrecht , met name in hun jonge jaren , zorgen om de zeker niet denkbeeldige kans n of meerdere kinderen vroegtijdig te gaan verliezen , de crisisjaren van de jaren dertig , gevolgd door vijf jaren van angstige bezetting .
De Duitse bezetting van het eiland - want geen enkele streek en uithoek van het land heeft zich hieraan weten te onttrekken - had voor het gezin van Leen zelfs nog een extra zeer onaangename verrassing in petto : hun woning , gelegen aan het 'Voorgors' in Middelharnis , bleek precies in zogeheten Sperrgebiet te liggen , en dat hield voor hen allen in dat ze van de ene op de andere dag te maken kregen met gedwongen inkwartiering van minimaal twee Duitse militairen , en dat allemaal in hun kleine Flakkeese woning .....
Voor mensen met overduidelijk anti-nazi-sympathien was dit begrijpelijkerwijs geen onverdeeld genoegen ....
Bovendien was Leen niet bepaald iemand die altijd een blad voor de mond nam , zlfs niet nu het oorlog was en zlfs niet altijd in het bijzin van Duitse militairen .
Maar - en dit was zeker een geluk bij een ongeluk te noemen - tot hun opluchting bleken de Duitse militairen geen van allen fervente en fanatieke nazi-volgelingen te zijn , zodat het normale leven van Leen en Pieternel , met de nodige beperkingen , ook gedurende de vijf bezettingsjaren , toch nog wel kon worden voortgezet .
Hun vier zonen daarentegen kregen het zwaarder te verduren ......

Zoon Wim en tweelingbroer Cor werden in de loop van 1944 bij een razzia opgepakt en weggevoerd naar Duitse krijgsgevangenkampen , van waaruit ze in de loop van 1945 , verzwakt en vervuild , naar Nederland konden teruggekeren .
Zoon Aren had een andere weg gekozen : een groot deel van de bezettingsjaren zat hij ondergedoken bij een boerderij in het Gelderse Eefde , maar juist dit angstige isolement heeft ertoe geleid dat Aren het in die oorlogsjaren vermoedelijk nog zwaarder heeft gehad dan zijn beide broers in Duitse gevangenschap .
En dan tenslotte zoon Leen : Leen , de oudste zoon van Leen en Pieternel , had enige jaren voor het uitbreken van de oorlog dienst genomen bij het KNIL en was voor vele jaren vertrokken naar Nederlands Indi , waar hij sinds 1937 als sergeant bij de lucht- en kustartillerie in Surabaja werkte , ttdat het ingrijpende en dramatische moment , kort na 'Pearl Harbour' , het moment waarop heel Ned. Indi door Japanse troepen werd bezet en hij met duizenden lotgenoten werd weggevoerd naar Birma ...
Leen van der Groef jr. stierf in Birma , als gevolg van alle ontberingen bij de werkzaamheden aan de zeer beruchte spoorlijn , aan ziekte en uitputing op de nog jeugdige leeftijd van 27 jaar .

Leen van der Groef , grafsteen Thanbyuzayat , Birma

Kwamen Leen , z'n vrouw Pieternel en vijf van hun kinderen dus zonder al te grote kleerscheuren door de vijf jaren van oorlog en bezetting in Europa heen , de enige zoon die zich ongelukkigerwijs op dat moment aan de andere kant van de wereld bevond , zou als enige binnen het gezin de bevrijding dus helaas niet meer mogen meemaken ..



# En toen rust , orde en zekerheid in de jaren n de oorlog weer in belangrijke mate hersteld waren , vond er volkomen onverwachts in het zuidwesten van Nederland een ramp plaats van ongekende omvang , met zeer dramatische gevolgen........

De viering van de 40 - jarige echtvereniging van Leen en Pieternel vond plaats op 31 januari 1953 en deze 31e januari zou , zoals al vermeld werd, een zr memorabele dag gaan worden , net zo zeer vanwege de viering zelf als wel vanwege de afschuwelijke consequenties die deze , in meerdere opzichten , onvergetelijke dag zeer spoedig krijgen zou......

Op 31 januari 1953 kwamen alle kinderen met aanhang van heinde en verre , d.w.z. o.a. uit Rotterdam en Den Haag , naar Middelharnis toe om de viering van het 40-jarig huwelijksfeest bij te kunnen wonen en met hun aanwezigheid luister bij te zetten - van tevoren was al afgesproken dat alle gasten die van 'overzee' gekomen waren pas de andere dag weer huiswaarts zouden keren , dus op zondag 1 februari 1953.....

Maar de dag van 'vertrek' was dus 1 februari 1953 , de dag waarop de dijken in het zuidwesten van ons land het allemaal gingen begeven en het koude zeewater massaal het land binnendrong met alle gruwelijke en afschuwelijke gevolgen vandien ......
Ok Middelharnis viel ten prooi aan het onstuitbare water , maar gelukkig zou niemand van al diegenen die een dag eerder wellicht nog in een feestroes verkeerden , later te betreuren zijn onder de dodelijke slachtoffers van deze ramp , een ramp die zo erg is geweest dat deze later met het kernachtige De Ramp kon worden aangeduid .
Wl verloren verschillende familieleden , onder wie een aantal kinderen van Leen en Pieternel , l hun materiele bezittingen met inbegrip van hun woonhuis ....
Leen en Pieternel zelf bleven gelukkig ook gespaard en hadden bovendien het - relatieve - geluk dat hun woonhuis op een gunstige locatie bleek te staan en dus minder zwaar getroffen werd dan menig ander huis in hun woonplaats Middelharnis .



# Leens dochter Sien vertelde eens het volgende nogal pijnlijke voorval uit het leven van haar vader .

In vroeger tijden wisten de mensen de weg naar de tandartspraktijk slechts met zeer veel moeite te vinden , en dit gold ontegenzeggelijk ook voor Leen van der Groef .
Op zekere dag verging Leen zo van de kiespijn dat hij maar besloot om zlf voor de nodige maatregelen te zorgen :
Leen bond een touwtje rond de pijnlijke slechte kies , trok dit zeer strak aan en probeerde uit alle macht de kies helemaal los te trekken en te verwijderen , en daar bleek hij , na vle korte en pijnlijke rukken en slechts met de allergrootste moeite , uiteindelijk dan tch nog in te slagen .
Al met al moet dit dus wel een zeer pijnlijke klus geweest voor deze dentale doe-het-zelver !

moeder Pieternel met haar jongste zoon Arend op het bankje voor het ouderlijk huis in  Middelharnis

 

oma en opa van der Groef met kleindochter Elly bij de Spaarnestraat in Den Haag

 

opa Van der Groef met kleinkind (Gerrie ?) op de arm

 

Pieternella op het inmiddels welbekende bankje

# In latere jaren konden Leen en zijn Pieternel eindelijk eens gaan profiteren van de gestegen welvaart in ons land , ook al verscheen bijv. een televisietoestel nimmer in hun woonhuis , vanwege Pieternels zeer strikte religieuze opvattingen . In haar optiek stond de televisie namelijk gelijk aan een duvelskastje , en werd dus door haar absoluut niet geaccepteerd - zodoende zijn verpozing en wat verstrooiing , en een nieuwe , heldere kijk op de gebeurtenissen in de wereld die dankzij dit nieuwe medium allemaal mogelijk zijn , aan hun woonhuis volledig voorbijgegaan . Radio was er wl , maar werd alleen gebruikt voor de nieuwsberichten en voor het beluisteren van de kerkdiensten om daarna weer subiet door Pieternel - en echtgenoot Leen schikte zich dan maar in dit lot ... - te worden afgezet .

Aan nieuwe , moderne , vlotte kleding werd door hen beiden geen geld gespandeerd . Steevast gingen ze gekleed in het donker dan wel in het iets minder donker grijs , ook al bezat Pieternel n jurk die hierop een kleine uitzondering maakte , weliswaar grijs van kleur , mr voorzien van een print van allerlei kleine blaadjes . Volgens dochter Sien , die haar moeder wat dit betreft door en door kende , droeg haar moeder deze jurk maar zeer weinig , waarschijnlijk omdat ze de jurk voor haar toch wel een tikkeltje te ... frivool vond ....
Een moderne en progressieve vrouw kan en kon Pieternel dus zeer zeker niet genoemd worden ...

# De laatste jaren van hun leven sleten Leen en Pieternel eind jaren zestig in het rusthuis 'De Goede Ree' in de gemeente Sommelsdijk / Middelharnis .
Ze woonden hier in een piepkleine tweepersoonskamer , met als enige "luxe" een vaste wastafel , want andere sanitaire voorzieningen ontbraken toen nog .
Verder stond er in de woonkamer , hun enige kamer overigens , een tweepersoonsopklap(!)bed dat elke avond weer , met de stoelen aan de kant , moest worden uitgezet , en de andere ochtend weer helemaal tegen de muur moest worden geplaatst .
Voor het immer zo noodzakelijke toiletbezoek waren deze oude mensen aangewezen op de WC's die zich aan het begin en het eind van het lange gangpad bevonden , en die je niet alleen op de tast , maar ook altijd wel op de reuk gemakkelijk vinden kon ......

Gerrie , Ella , Leen , Pieternel en Sien van der Groef , Elly en Ben ten Wolde ( Middelharnis , voor de ingang van rusthuis 'De Goede Ree' , ca. 1966 )

 

Ben ten Wolde , Sien ten Wolde - van der Groef , Pieternel van der Groef - van den Tol en Leen van der Groef , staande voor de ingang van rusthuis 'De Goede Ree' in Middelharnis , ca. 1966 )

En hier brachten Leen en Pieternel en zovele andere ouderen dan hun laatste levensjaren door , na hun lange , zware , arbeidzame leven , in deze kleine , zeer traditioneel ingerichte kamer met aan de muur de gereformeerde dagkalender met voor elke nieuwe dag een andere zeer stichtelijke bijbelspreuk , uiteraard alleen voor Pieternel bestemd , want echtgenoot Leen was , zoals bekend , nooit bepaald een trouwe kerkganger geweest .

Leen rookte zijn sigaartje of pruimde zijn tabak , Pieternel at haar 'snoepjes' , haar groene hoestbonbons , zittend aan de vierkante tafel waar voor Pieternel de bijbel steevast opengeslagen lag op de laatst gelezen pagina , en waar Leen de allerlaatste , veelal niet heel erg schokkende , nieuwtjes uit 'het Eilandennieuws' doornam .

Zo vergleden de jaren langzaam , tt het moment waarop er hier , in de nacht van 8 op 9 september 1970 , op 78-jarige leeftijd , middels een hartaanval een abrupt en triest einde kwam aan het leven van Pieternel en Leen korte tijd later noodgedwongen verhuizen moest naar een verpleeghuis elders in het land .


In de nogal deprimerende omgeving van het Haags verpleeghuis waar Leen nog geruime tijd verbleef , raakte zijn geest steeds dieper en dieper vertroebeld , ttdat hij zich van de mensen uit zijn directe omgeving en alles wat er zoal om hem heen gebeurde helemaal niets meer begrijpen kon ......



Leen met dochter Sien in het Haagse verpleeghuis Bloemendaal

Op 26 november 1974 kwam er hier , op 86-jarige leeftijd , een definitief eind aan het leven van Leen van der Groef .
Zijn dochter Sien had het sterke vermoeden dat haar vader uiteindelijk nog aan zijn einde gekomen was doordat hij gestikt was in zijn eten - een zeer triest en roemloos einde van een tamelijk uniek leven van een verder door en door Flakkeese man die ooit bjna Argentijn en bjna Amerikaan geworden was ....

 

 

 

3) PIETERNELLA VAN DEN TOL ( geb. Nieuwe-Tonge , 15 oktober 1891 - religie N.H. (van huis uit) , later : streng , rechtlijnig gereformeerd ('zwarte kousen-kerk') - Pieternel(la) was de jongste van de acht kinderen van vader Leen(dert) (6) en moeder Francina (Sien) (7) - in haar jonge jaren werkte Pieternella als dienstbode - overl. Middelharnis , 9 september 1970 , 78 jaar oud )

# Pieternella van den Tol werkte tot aan haar huwelijk als dienstbode op een boerderij even buiten Nieuwe-Tonge . Veel vrije tijd had ze hier niet .
Ze was in touw van 's ochtends vijf uur tot 's avonds een uur of zes - n het kon nog wel eens wat later worden ook ...
Voor dit lange en fysiek zware werk ontving Pieternel een jaarsalaris van zegge en schrijve 50 gulden ....
Het is nauwelijks voor te stellen dat dit 'de nomale gang van zaken' was , nog maar een eeuw geleden .
Zonder overdrijving kan toch wel gesteld worden dat de verbeteringen in de arbeidsomstandigheden van de afgelopen 100 jaar met recht spectaculair te noemen zijn .


Tussen Pieternel en haar echtgenoot Leen van der Groef bestond een opmerkelijk verschil : was Pieternel een zeer gelovige vrouw - van huis uit 'gewoon' hervormd , maar gaandeweg steeds meer benvloed door het streng-gereformeerde gedachtegoed - echtgenoot Leen daarentegen zou zijn hele leven lang ongelovig blijven en (vrijwel) nimmer een kerk van binnen zien ...
Maar ondanks dit opmerkelijke verschil pasten deze twee mensen toch goed bij elkaar .
Voor hun kinderen , die samen met moeder elke zondag trouw naar de kerk gingen ( en dus altijd znder hun vader ) moet deze situatie natuurlijk wel op z'n minst nogal verwarrend geweest zijn ...

In hun kleding waren zowel Pieternel als Leen duidelijk mensen van hun tijd en generatie , dus conservatief : Pieternel was altijd gekleed in een donkergrijze jurk en ook echtgenoot Leen - in ideen dan wel wat progressiever , maar in kleding toch zeker niet - ging immer in het zwart of donkergrijs gekleed , iets wat indertijd overigens zeer gebruikelijk was .
Maar tch bezat Pieternel n jurk die wat minder grijs , alledaags en conservatief was , weliswaar toch grijs van kleur , alleen was deze jurk voorzien van een print van allerlei witte blaadjes .
Volgens haar dochter Sien droeg Pieternel deze jurk echter maar zeer weinig , want blijkbaar vond ze deze japon toch wel een tikkeltje te ...frivool voor haarzelf ...

In het gezin van Pieternel en Leen werden zes kinderen geboren . Er waren dus acht monden te voeden en ook voor acht mensen kleren te wassen , taken die vooral op Pieternels schouders rustten .
Alle maandagen stond Pieternel van 's ochtends vroeg tot n de avond achter de wastombe over de was gebogen - helaas zou de intrede van de wasmachine toen nog even op zich laten wachten .
Maar daarnaast deed zij ook nog de was van de buren , tegen betaling , om zodoende het niet al te riante gezinsinkomen nog enigermate aan te kunnen vullen - het waren zeker nog geen tijden waarin menigeen zich in riante weelde wentelen kon .
Bij de watersnoodramp van 1 februari 1953 (precies n dag na het 40-jarig huwelijksfeest van Pieternel en Leen (!)) verloor een nicht van Pieternel samen met haar kind in Oude- of Nieuwe-Tonge het leven .
Pieternel zelf , haar man Leen en hun zes kinderen met aanhang hebben de Ramp allemaal aan den lijve moeten ondervinden , zijn deels hun huis en alle materiele bezittingen kwijtgeraakt , maar zijn gelukkig wel allemaal in staat geweest de Ramp zonder al te grote kleerscheuren te overleven .
De laatste jaren van haar leven sleet Pieternel samen met haar man Leen in het rusthuis De Goede Ree in Middelharnis/Sommelsdijk .
Ze leed meer en meer aan geheugenverlies , maar Pieternel zou uiteindelijk aan de gevolgen van een hartstilstand in haar bed , in de nacht van 8 op 9 september 1970 , komen te overlijden .
Volgens dochter Sien had haar moeder de laatste tijd verzuimd om haar harttabletjes in te nemen .
Pieternella van den Tol bereikte , na een huwelijk van ruim 57 jaar , de leeftijd van bijna 79 jaar .

 

 

# MOLENDIJK , NIEUWE - TONGE

> Toen dit , inmiddels antieke , kiekje van de Nieuwe-Tongese Molendijk gemaakt werd , in de beginjaren van de vorige eeuw , liep heel de schooljeugd samen om 'uutgepotreteerd' te worden !

Niet alle namen zijn nog bekend , dat zou ook niet kunnen , en ernstig te vrezen valt dat inmiddels geen enkele van deze veelal jeugdige geportretteerden uit (bet/over-)grootmoeders/vaders tijd nu nog in leven zal zijn .

Herkend zijn in ieder geval de volgende Nieuwe-Tongenaren van toen , van links naar rechts , zittend : Janneke Noteboom (echtgenote van Iz. van Zielst) , Pietje Karels , Toontje van Nuchteren , Abra Mina v.d. Broek en Wannes Hage ('zoon van de politie') .

Achter hen staan schilder Leen Karels , zijn vrouw en haar moeder .

Op de ladder staat Piet Karels .

Rechts met hoepel is Simon Keijzer , in de deur Huibertje Visser , het meisje voor haar is Baaltje Rietveld , en de vrouw met kind op de arm is mijn grootmoeder PIETERNELLA VAN DEN TOL (1891 - 1970 ; latere echtgenote van Leendert van der Groef) , naast haar staat Neeltje Knps , Baaltje Kievit (met zusje op de arm) , met hoed op Adriaantje van Vliet , en in de deur staat Willem van Eesteren .

De man met baard en snor is Joh. Rietveld , het jongetje voor hem , met witte kiel , is Wout Kievit .
Het jongetje in het midden van de straat , met truitje aan , is Martien Holster en naast hem (rechts) ontwaren we Gert Felsbourg .

Alle jongens droegen in die tijd petten en de meisjes hoeden !

Een bijzondere en interessante herinnering aan het voorgoed voorbije en verdwenen Nieuwe-Tonge van rond een eeuw geleden ...