»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»







»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»


 

> A K T E S & DOCUMENTEN (III) + LEVENSVERHALEN



* AKTES EN DOCUMENTEN *

III) Aktes en documenten van VDG-verwanten uit iets minder lang vervlogen tijden

 

 

> eerste deel van een brief van Jacob van der Groef , zoon van Willem van der Groef , dd 5 april 1920 , Rosario , Argentinië , indertijd verstuurd naar zijn halfzuster Anna van der Groef in Oxnard , Californië, USA

 

 

berichtje en foto van Jacob van der Groef met drie van zijn vijf kinderen vanuit Argentinië , Rosario , ca. 1920

 

 

> geboorteakte van Pieternella Anna van der Groef , dochter van Willem van der Groef en Elisabeth Tijl , dd 10 januari 1879 , Nieuwe-Tonge

 

 

> huwelijksakte van Willem van der Groef ( zoon van Jacob van der Groef en Pieternella Donkersloot )  en Ida van Maastrigt , dd 3 maart 1882 , Nieuwe-Tonge

 

 

> overlijdensakte van Willem van der Groef , zoon Jacob van der Groef en Pieternella Donkersloot , dd 18 oktober 1893 , Rosario , Argentinië

 

> begrafenisakte van Willem/Guillermo van der Groef , dd 18 0ktober 1893 , Rosario , Argentinië

 

 

> geboorteakte van Anna van der Groef , dochter van Willem van der Groef en Ida van Maastrigt , dd 14 juli 1884 , Nieuwe-Tonge

 

ANNA VAN DER GROEF  behoorde net als Cornelia en Johanna Jacoba tot de wat bijzondere Nieuwe - Tonge - tak van de Van der Groef - familie .

Anna was een dochter van Willem van der Groef , halfbroer van zowel Cornelia als Johanna Jacoba , en was dus een jongere nicht van de beide halfzusters .

Anna kwam op 14 juli 1884 in Nieuwe - Tonge ter wereld in het zeer arme gezin van Willem van der Groef en Ida van Maastrigt .

Vader Willem was in totaal drie maal getrouwd geweest - Anna was zijn negende kind en het tweede kind uit zijn derde en laatste huwelijk met Ida .

Van de elf kinderen waar Willem in de loop van twintig jaar de vader van geworden is , stierven er vijf reeds in hun baby- of kinderjaren .

Anna groeide dus op met meerdere (half-)broers en -zusters in een arme tijd en in een zeer arm gezin dat regelmatig in rouw was ondergedompeld , zodat het níet verbazingwekkend is geweest dat haar ouders op zeker moment (Anna zelf is dan nog maar vijf jaar oud) het moedige besluit zouden nemen om "voorgoed" af te reizen naar ........Argentinië ....

Hier verbleef Anna zeker níet voorgoed , maar slechts vier jaren , en hoewel ze in die jaren dus nog een jong opgroeiend meisje was , heeft ze aan deze bijzondere periode uit haar leven wel uiteenlopende , levendige , heldere en helaas in hoofdzaak onaangename herinneringen overgehouden .......ook al zou Anna in haar latere leven als moeder en getrouwde vrouw slechts bij uitzondering over deze vier Argentijnse jaren nog iets willen vertellen .

Anna's latere dochter Priscilla deelde ons mee dat het zonder twijfel zeer ongelukkige , zelfs tragische jaren geweest moeten zijn in Argentinië , in de stad Rosario .

Aan de hand van het volgende voorbeeld kan dit pijnlijk duidelijk geïllustreerd worden : op één van de spaarzame momenten waarop zij in haar volwassen leven verslag wilde doen van haar jonge meisjesjaren in Rosario , vertelde Anna eens dat zij en haar zusjes goederenwagons die gevuld waren met suiker doorzochten op achtergebleven kleine brokjes suiker .....

Eerst werd nog gedacht dat dit van de meisjes een soort van kinderspelletje geweest moest zijn , maar toen Anna daarna eens vertelde dat zij ook in Rosario in afvalblikken op zoek plachten te gaan naar iets eetbaars ..... brak pas goed het besef door dat van plezier en spel in die dagen in het geheel geen sprake was geweest - de kinderen moeten daar werkelijk regelmatig honger geleden hebben ..........

 

We weten niet precies of Anna en haar broertjes en zusjes in die tijd daar ooit nog naar school zijn geweest .

Anna bleek later in haar leven in elk geval géén Spaans te spreken , máár ze zou wel zo nu en dan in het bijzijn van haar kinderen uit het hoofd een gedicht voordragen of een lied aanheffen geheel en al in de Spaanse taal - déze melodieuze dicht- en liedteksten in een voor haar vreemde taal had ze klaarblijkelijk als jong meisje allemaal opgepikt en in haar geheugen goed opgeslagen , hoewel ze de betekenis ervan dus niet goed doorgronden kon ....

 

Aan de plotselinge dood van haar vader in 1893 bewaarde Anna als negenjarig meisje een zeer nare , bijna traumatische herinnering : Anna's vader , Willem van der Groef , was , zoals elders uitvoerig beschreven staat , op afschuwelijke wijze , terwijl hij bezig was met zijn zware schoonmaakwerk , om het leven gekomen dan wel gebracht - Anna moet kort na deze dramatische gebeurtenis losse , verschroeide stukken van haar vaders kleding hebben zien liggen , als de stille , macabere bewijsstukken van die gruwelijke tragedie die even daarvoor had plaatsgevonden .......

Anna had een jaar eerder haar moeder verloren , dus zat er voor de kinderen niets anders op dan met het schip weer terug te keren richting het oude vaderland , dat het gezin dus vier jaren eerder voorgoed achter zich gelaten meende te hebben....

Aan boord van het schip dat de kinderen weer terug zou brengen naar Nederland , naar de plaats Nieuwe - Tonge , vond nóg een "tragedie" plaats , van een geheel andere orde en van geheel andere omvang dan de tragedies die in de jaren daarvoor hadden plaatsgegrepen , maar die toch voor een arm en jong meisje van negen jaar als een ware tragedie moet hebben aangevoeld ......

Anna bezat - en wellicht was dit wel haar enige 'kostbare bezit' op dat moment - een klein poppetje dat zij misschien nog wel vlak voor het vertrek van haar halfbroer Jacob als afscheidscadeau ontvangen had , want Jacob was namelijk als enige van de kinderen in Argentinië achtergebleven .

Dit poppetje nu , dit kostbaar kleinood van de jonge Anna , belandde tijdens de bootreis door een openstaande patrijspoort pardoes in het zeewater ..... en verdween toen langzaam maar zeker en volkomen onbereikbaar in de immense diepte van het water van de Atlantische oceaan ........

Anna zal even volkomen ontroostbaar geweest moet zijn , want wát kan er nou erger geweest zijn voor een meisje van negen jaar op zo'n moment dan het verlies van zo'n dierbare pop ........??!

 

 

Zoals dat ook geschiedde met alle overige kinderen , werd Anna direct na aankomst op Flakkee in haar voormalige woonplaats Nieuwe - Tonge ondergebracht in een pleeggezin , waar zij zou worden grootgebracht door twee verre verwanten .

Anna werd een volwassen vrouw en werkte in haar jonge jaren - zoals bijna elke Flakkeese vrouw die niet opgroeide in een welvarend gezin ..... - als dienstbode op het eiland , laatstelijk nog voor een dominees-echtpaar .

De dominee moet wel een vriendelijke man geweest zijn , zijn vrouw daarentegen .......??

Toch zou Anna in haar verdere leven nooit een onvertogen woord uitspreken over deze dominees-vrouw , die toch zeker niet bij iedereen in een even goed daglicht stond - en dát nu siert Anna , want het was beslist geen vrouw die zeer snel - en in de praktijk van alle dag betekent dit veelal té snel - met haar oordeel over andere mensen placht klaar te staan .

 

In de loop van 1907 - ze is dan rond de 23 jaar oud - kwam Anna op het eiland in contact met PIETER HARTVELD , geboren en getogen in het Flakkeese Melissant , maar anno 1907 net voor korte tijd terug op het eiland na een verblijf van vier jaar in de Verenigde Staten .

En hoewel er toen in die korte periode duidelijk iets opbloeide tussen de twee jeugdige Flakkeënaars , kon Pieter onder die omstandigheden klaarblijkelijk niets anders doen dan Anna te vragen "op hem te blijven wachten ......" - want de boot lag al weer klaar in de haven en Pieter moest dus weer snel inschepen om terug te keren naar de States ......

Dit dringende verzoek van de kant van Pieter heeft Anna beslist ter harte genomen en ingewilligd , alleen , zo vertelde ze vele jaren later eens aan haar kinderen , moet ze er indertijd wel aan toegevoegd hebben : ".....but nót forever ...." - gelukkig is het zó ver zeker niet gekomen , want het lange wachten is , uiteindelijk , beloond geworden : drie jaar na het bezoek van Pieter aan Flakkee keerde hij voor de tweede maal terug , maar déze keer met slechts één enkel én belangrijk doel : het ophalen van zijn aanstaande bruid Anna van der Groef !

 

De boottocht die het toekomstige echtpaar vanuit Nederland naar de V.S. maakte , is verre van aangenaam geweest : Anna schijnt gedurende de hele tocht zeeziek geweest te zijn - maar ondanks deze slecht start van een nieuw bestaan in een geheel nieuwe wereld , zou hun beider leven vanaf het ogenblik waarop zij voet aan wal zouden zetten in het nieuwe vaderland , gelukkig een voorspoedig vervolg krijgen !

Op donderdag 25 augustus 1910 gaven Pieter Hartveld en Anna van der Groef elkaar in de Amerikaanse staat New Jersey , in de plaats Passaic (Paterson) het definitieve jawoord .

En meteen na de huwelijksvoltrekking lag er nog een tweede lange reis in het verschiet , deze keer geheel en al over land , van de Atlantische oostkust waar ze aan land gegaan waren en waar ze elkaar dus zojuist eeuwige trouw beloofd hadden , helemaal in de richting van de Pacific-westkust , naar de andere uiterste punt van dit onmetelijke land , waar ze zouden neerstrijken in de kustplaats Oxnard in de staat Californië .

Hier kwam het jonge bruidspaar dan tegen het eind van 1910 uiteindelijk aan ; het zou de plaats blijken te zijn waar ze zich permanent vestigden , de plaats ook waar al hun zes kinderen geboren zouden worden , én het zou ook de plek blijken te zijn waar ze getweeën hun levensavond zouden gaan doorbrengen .

Pieter , Anna's echtgenoot , werkte in Oxnard op een grote boerderij en Anna bestierde daar het huishouden .

Binnen een jaar waren ze al met z'n drieën en ook in de daarop volgende jaren vond er regelmatig gezinsuitbreiding plaats ; het gezin van Anna en Pieter werd gezegend met de komst van in totaal ZES kinderen , vier dochters en twee zonen .

In het Californische Oxnard hadden Anna en Pieter een weliswaar zwaar maar zeker geen slecht bestaan - en aan zwaar werk waren ze beiden in hun jonge Flakkeese jaren natuurlijk ook wel gewend geraakt .

Van tijd tot tijd zullen ze allebei toch nog wel met enige weemoed teruggedacht moeten hebben aan hun jeugdjaren op het eiland , maar vanwege hun zéér drukke leven zal er in die Amerikaanse jaren in de praktijk van alledag nauwelijks enige ruimte geweest kunnen zijn voor dergelijke mijmeringen , overpeinzingen en gevoelens van heimwee .....

Met regelmaat placht Anna wel brieven te versturen naar haar broers en zusters in Nederland , om verslag te kunnen doen van het wel en wee in haar nieuwe vaderland .

Uit deze brieven kwam dan altijd Anna's overtuigd behoudend christelijke levensvisie naar voren ; in de jaren twintig hadden zowel Anna als Pieter Jezus Christus als hun persoonlijke Heiland in hun leven aanvaard .

Bovendien was Anna een zgn. prayer warrior : zij placht altijd vurig te bidden voor een ieder die daar vanwege ziekte of gebrek behoefte aan had , en haar man P(i)eter gaf regelmatig bijbelles in de verschillende kerken die zij gezamenlijk in de loop van hun leven zouden bezoeken .

Tijdens hun leven hebben Anna en P(i)eter nog de plotselinge trieste dood van hun tweede zoon moeten meemaken en zien te verwerken : hun zoon Willem Leendert Hartveld stierf op 31 augustus 1959 aan de gevolgen van tragisch bootongeluk - hij was slechts 42 jaar oud .

De vier dochters van Anna zijn in 1989 voor een korte vakantiereis 'terug geweest' op Nederlandse , Flakkeese grond , in het land en in de streek die zij uit de verhalen van hun beider ouders zo goed kenden , maar die ze tot op dat moment geen van allen ooit met eigen ogen aanschouwd hadden .

Nu kregen de vier zusters dan eindelijk de gelegenheid om de sfeer te kunnen proeven van die totaal andere wereld en omgeving waarin hun ouders ooit , inmiddels al een kleine eeuw daarvoor , waren opgegroeid en langzaam waren groot geworden .....

 

Pieter Hartveld is op 3 oktober 1969 , drie dagen vóór het bereiken van zijn 86e verjaardag , in de vertrouwde omgeving van het Californische Oxnard gestorven .

Anna van der Groef overleed ruim drie jaar later , op 13 januari 1973 , ook in Oxnard , Californië , de plaats waar zij toen al meer dan 60 jaar (!) had gewoond , na een lang en bewogen leven waarin zij zelfs tot twee keer toe vanuit Flakkee naar het Amerikaanse continent vertrokken was , een leven waarin het wáre levensgeluk zich pas heel langzaam , in de loop der tijd , had aangediend .......

 

 

> huwelijksakte van Anna van der Groef ( dochter van Willem van der Groef en Ida van Maastrigt )  en Pieter Hartveld , dd 25 augustus 1910 , Passaic , New Jersey , USA

 

 

> tijdschrift De Spiegel :  in het jaar 1962 was er in dit tijdschrift een artikel geplaatst over het bezoek dat Anna van der Groef met haar man Pieter Hartveld en haar zwager , alle drie wonend in Oxnard , Californië , na een afwezigheid van ca. 50 jaar (!) , aan hun moederland en aan hun geboortegrond Flakkee brachten

 

 

 

 

> geboorteakte van Cornelia van der Groef , dochter van Willem van der Groef en Ida van Maastrigt , dd 20 januari 1883 , Nieuwe-Tonge

Cornelia verbleef van haar zesde tot haar tiende levensjaar met haar familie in Rosario , Argentinië - en ook al was ze toen nog maar een klein meisje , ze was toch al oud genoeg om heldere , te vrezen valt eerst en vooral náre indrukken en herinneringen aan haar verblijf in Argentinië overgehouden te kunnen hebben én in gedachten allemaal met zich 'meegesleept' te hebben vanuit Argentinië naar Nieuwe-Tonge...

Zoals dat ook geschiedde met haar (half-)broers en -zusters , kwam ook Cornelia/Knelia op Flakkee bij pleegouders terecht - en of ze hier liefdevol opgevangen is en of deze pleegouders haar verder ook onbezorgde tienerjaren konden bezorgen ...dát kunnen we nu alleen nog maar hopen.

Het huwelijk van Cornelia en Hans Wittekoek zou kinderloos blijven .
Tóch zouden Hans en Knelia gezamenlijk één kind grootbrengen : Annetje van der Groef , jongste dochter van Knelia's halfbroer Daniel , een nichtje dus van Knelia ; Annetje had immers bij de geboorte op tragische wijze haar moeder al verloren .

Annetje's vader zal na de verwerking vam het intense verdriet over het plotseling heengaan van zijn vrouw , zich op dat moment geen raad geweten hebben wat hij nu met dit pas geboren kind precies aan moest...
De gekozen oplossing , om dit kind dus verder groot te laten brengen door Daniels kinderloze halfzuster Cornelia , lijkt dan ook een , gezien de omstandigheden , verstandige keuze geweest te zijn .
Cornelia schijnt overigens in de opvoeding van haar pleegkind - in tegenstelling tot haar man Hans - wel tamelijk streng en veeleisend geweest te zijn .
Knelia's 'lijfspreuk', "ledigheid is des duivels oorkussen", wijst ook wel in deze richting .
Cornelia placht nog wel vaker met bijbelteksten allerlei zaken van (stichtelijk) commentaar te voorzien , zoals in streng-religieuze milieus , zeker vroeger , tamelijk gebruikelijk was .

Maar hopelijk heeft Annetje in dit pleeggezin als 'enig kind' toch nog wel een prettige kinder- en jeugdtijd gehad .

Kort na het overlijden van haar man Hans , nam Cornelia , als één van de allereerste bewoners , haar intrek in , wat toen nog genoemd werd , het rusthuis De Goede Ree in Middelharnis / Sommelsdijk .
De eerste jaren (in de tweede helft van de jaren vijftig van de vorige eeuw) deelde ze hier een kamer met een voor haar volkomen ónbekende vrouw - pas jaren later , ná het overlijden van deze vrouw , had Cornelia een kamer voor haar alleen...

In de winter van haar leven leed Cornelia overduidelijk aan de gevolgen van de ziekte van Alzheimer .
Ze stond dan wel eens op de gang van het verzorgingshuis te wachten op haar man Hans , die op dat moment al zo'n 15 jaar dood was....

Na een verblijf van maar liefst 19 jaren in dit rusthuis , overleed Cornelia van der Groef , op 91-jarige leeftijd - exact negen dagen later stierf ook , ver buiten Flakkee , haar broer Leen .

 

kwartierstaat / voorouders van Cornelia van der Groef :

http://familietenwolde.com/PGV/pedigree.php?rootid=I918


 

 

> huwelijksakte van Cornelia van der Groef ( dochter van Willem van der Groef en Ida van Maastrigt )  en Johannes Wittekoek , dd 24 juli 1903 , Nieuwe-Tonge     ( * Cornelia spelde haar meisjesnaam Van der Groef toen klaarblijkelijk ( zie haar handtekening) met dubbel f ! ) 

 

 

> geboorteakte van Willem van der Groef , zoon van Willem van der Groef en Ida van Maastrigt , dd 13 mei 1886 , Nieuwe-Tonge

 

> geboorteakte van  - mijn opa  -  Leendert van der Groef , zoon van Willem van der Groef en Ida van Maastrigt , dd 28 april 1888 , Nieuwe-Tonge    ( * de bovenkant van dit officiele document is eertijds gebruikt voor het maken van een simpele rekensom ( 88 - 46 = 43 (??)) , waarschijnlijk bedoeld om het geboortejaar van vader Willem te kunnen vaststellen :  een groot rekenwonder is de ambtenaar van de burgerlijke stand dus zeker niet geweest ,en bovendien : mocht je op een dergelijke manier een officieel stuk eigenlijk wel gebruiken ....?!? )  

 

 

Een uniek levensverhaal van een door en door Flakkeese Nederlander die bíjna Argentijn en bíjna Amerikaan geworden was ......

 

#  LEEN VAN DER GROEF , kwam op 27 april 1888 ter wereld als het laatste kind van vader Willem van der Groef en moeder Ida van Maastrigt .

Leenderts wiegje moet ooit gestaan hebben in huis nr. 164 in wijk A in de kleine Flakkeese plaats Nieuwe - Tonge , maar waar dit huis dan wel precies in deze gemeente stond ooit .......wie het weet , mag het ons zeggen .....

Leenderts vader was twee maal eerder getrouwd geweest en ook uit deze twee eerdere huwelijken waren kinderen geboren , zodat de jonge Leendert opgroeide met een broer , twee zusters , een halfzuster en twee halfbroers , in een straat - en straatarm gezin .......

De armoede was zelfs zó schrijnend dat beide ouders de middelen ontbeerden om melk voor de pas geborene te kunnen kopen , en voor het grootbrengen van hun baby geen enkel ander en beter alternatief vinden konden dan ........koffie !!

Maar ondanks het feit dat Leendert van der Groef dus daadwerkelijk met koffie moet zijn grootgebracht , heeft hij , 'against all odds ....' uiteindelijk toch nog wel de respectabele leeftijd van 86 jaar weten te bereiken !

De algehele misère binnen het gezin moet zelfs zo groot geweest zijn dat vader Willem en moeder Ida anno 1889 - Leendert is dan nog maar een jaar oud - het niet lichtvaardige besluit zouden nemen om Flakkee te gaan verlaten en voorgoed (?!) af te gaan reizen naar de Argentijnse Republiek ......

 

De leefomstandigheden in Argentinië bleken evenwel zo mogelijk nog erbarmelijker te zijn dan die op het eiland Flakkee ......

Zoals elders uitgebreid beschreven staat , verloor Leendert hier in korte tijd op tragische wijze zowel zijn moeder als zijn vader , onder dubieuze en tot op heden niet volledig opgehelderde omstandigheden ......

De noodzakelijke terugreis in 1893 had voor de inmiddels vijf jaar jonge kleuter opnieuw een opmerkelijke wending teweeg kunnen brengen in zijn toch al tumultueuze bestaan , toen een rijk Joods-Amerikaans echtpaar aan boord van het schip Leenderts oudste halfbroer Daniel een wel zeer opmerkelijk voorstel deed ........

Enige tijd eerder had het echtpaar hun - enige !? - zoon verloren , een jongetje van enkele jaren oud , met wie de jonge Leendert van der Groef opmerkelijke gelijkenis moet hebben vertoond .......

Het gefortuneerde echtpaar was bereid voor geld , voor véél geld zelfs , de vijf jaar jonge Leendert van halfbroer Daniel te kopen (!!!) , om hem later , als ware hij hun eigen zoon , in de Verenigde Staten te laten opgroeien .

Leendert , nog te jong om van de ernst van de gehele situatie iets mee te kunnen krijgen , had inderdaad een donker uiterlijk en had zeer wel de plaats in kúnnen nemen van dit overleden Joodse jongetje , én was dan waarschijnlijk verzekerd geweest van een rijke toekomst in de USA , maar ....... zóu Daniel op dit even aanlokkende als afstotende voorstel serieus in durven gaan .....???

Hád Daniel dit voorstel daadwerkelijk geaccepteerd , dan had er voor Leendert vermoedelijk dus een rijk , welvarend bestaan Amerika in het verschiet gelegen , onder een nieuwe Joodse identiteit en naam ( Leonard Cohen ??), maar tegelijkertijd zou hij dan volledig zijn losgerukt geraakt van zijn ware identiteit , omgeving , wortels , én . ook niet onbelangrijk , van al z'n broers en zusters .....

De verdere geschiedenis van Leendert kennende , wekt het uiteraard geen verbazing dat halfbroer Daniel - na enig wikken en wegen - dit hoogst opmerkelijke aanbod uiteindelijk had afgewezen , en zodoende mede bepaald heeft dat Leenderts toekomst tóch weer volledig op Nederlandse bodem , op het vertrouwde Goeree - Overflakkee liggen zou , voor de komende 80 jaren nog wel ......

 

*

 

#  Na aankomst in Nederland werden de kinderen van elkaar gescheiden en ondergebracht in verschillende pleeggezinnen in dezelfde Flakkeese plaats van waaruit zij vier jaar eerder met z'n allen "voorgoed" vertrokken waren : Nieuwe - Tonge .

Leendert kwam terecht bij twee al wat oudere , kinderloze mensen die de opvoeding van de jonge knaap vanaf dat moment op zich namen .

Hier groeide hij dus op , en ontpopte zich in de loop der jaren als een wat Pietje Bel - achtige jongen die regelmatig allerlei kwajongensstreken moet hebben uitgehaald .....misschien wel het indirecte gevolg van alle turbulente gebeurtenissen en gecompliceerde verwikkelingen in de prilste jaren van zijn bestaan .

Maar gelukkig .......Leendert , inmiddels uitgegroeid tot Leen , kwam op zekere dag in zijn woonplaats in liefdevol contact met dorpsgenote PIETERNELLA VAN DEN TOL , de vrouw met wie hij op 31 januari 1913 in de plaats Middelharnis in het huwelijk zou treden , zodat er toch nog enige rust , regelmaat en structuur in zijn licht ontvlambare bestaan kon binnentreden .........

 

  Maar voor het zover komen kon , was Leen eerst nog geruime tijd onder de wapenen geweest , en ook hier , in deze strak geordende en hiërarchische omgeving van de landmacht ( vermoedelijk was Leen ingedeeld bij de infanterie ) , moet hij op een gegeven moment opgevallen zijn door een wat opstandige inborst : tijdens zijn diensttijd kwam Leen namelijk eens in conflict met een collega-militair tegenover wie Leen een laatdunkende opmerking moet hebben gemaakt over diens katholieke geloof ..... en dit akkefietje bleef zeker niet zonder gevolgen , want het bracht Leen zelfs tot voor de krijgsraad en ging dus zeker níet geruisloos en onbestraft aan hem voorbij .

Gelukkig schijnen ernst en duur van de straf die hem ten deel gevallen was , niet ál te zwaar geweest te zijn , zodat hij in zijn latere leven toch nog wel met regelmaat én met blijkbaar genoegen vertellen kon over deze voor hem bijzondere en enerverende episode uit zijn leven als jong volwassen man .

Maar waarom zou Leen indertijd zijn dienstkameraad vanwege diens katholieke geloofsovertuiging nu zo gekrenkt hebben ???

Het antwoord op deze vraag is snel te geven : gedurende zijn lange leven is Leen er van overtuigd geweest dat zijn vader in 1893 om het leven was gebracht omwille van zijn protestantse geloof door katholieke moordenaarshanden , en dát nu had Leen nooit kunnen vergeten en vergeven < zie ook elders in deze genealogie de beschrijving van het opmerkelijke en dramatische leven van zijn vader Willem van der Groef > .

We kunnen overigens ook níet stellen dat Leen wat geloofsovertuiging betreft volledig in de voetsporen van zijn ouders getreden is : gedurende zijn leven als volwassen man is Leen , in schril contrast met de meeste eilandbewoners én met zijn eigen vrouw ......, veeleer een volgeling geweest van Pieter Jelles Troelstra dan van welke religieuze geloofsovertuiging dan ook ...........

Na het verlaten van de lagere school was Leen in dienst getreden van de RTM ( de < voormalige > Rotterdamsche Tramwegmaatschappij ) , aanvankelijk nog in zijn woonplaats Nieuwe - Tonge ; de meeste jaren van zijn in totaal 43-jarig (!) dienstverband bij de RTM zou Leen echter als controleur op het goederenvervoer tussen Middelharnis en Hellevoetsluis bij het havenhoofd van Middelharnis werkzaam zijn - en dit verklaart dan ook meteen waarom Leen en zijn vrouw Pieternel niet in Nieuwe - Tonge maar in Middelharnis elkaar het jawoord gegeven hadden , en ook in Middelharnis voor de rest van hun verdere leven zouden blijven wonen .

Als controleur hoefde Leen geen al te zwaar fysiek werk te verrichten , en aangezien Leen tijdens zijn leven regelmatig gekweld werd door zware niersteenaanvallen , zou dit sowieso voor hem niet goed mogelijk geweest zijn .

Maar als we zijn werktijden van toen nog even in ogenschouw nemen , dan kunnen we toch zeker niet beweren dat Leen een , laten we het noemen , weinig arbeidsintensief bestaan heeft geleid ........

Zijn werkweek aan het begin van de 20e eeuw zag er als volgt uit : van donderdag t/m zaterdag (want de zaterdag was indertijd nog een volledige werkdag) had Leen late dienst , en dan werkte hij van 's morgens negen tot 's avonds negen uur (!) , en had hij vroege dienst (maandag t/m woensdag) , dan begon hij 's nachts om een uur of vier en werkte hij eveneeens twaalf uren door , tot de andere middag vier uur !

Om in geval van vroege dienst midden in de nacht gewekt te worden , was hij aangewezen op een zgn. klopper , een man die - we hebben het hier natuurlijk wel over het pré-wekker(radio) tijdperk - een paar centen bijverdiende door al diegenen die vroeg uit de veren moesten op tijd te wekken door op de deur of met een lange stok tegen het raam aan te tikken .

< En dan resteren 'ter overpijnzing' nog wel enige vragen : wie wekte de klopper op tijd en wat zou er gebeurd zijn indien de klopper zich nu eens verslapen zou hebben ...?? >

Helaas waren aan het begin van de 20e eeuw de 8-urige werkdag en de 40-urige werkweek voor Leen nog slechts ver verwijderde , ongrijpbare en onbereikbare idealen ......

Doordat Leen als employé in dienst van de RTM zo vele jaren bij het havenhoofd van Middelharnis gewerkt heeft , moet hij in zijn tijd ook een zeer bekende verschijning geweest zijn op het eiland - immers : elke Flakkeênaar ging weleens met de veerboot het Haringvliet over en passeerde dan veelal tot twee maal toe Leen van der Groef .

Met name indien de weersomstandigheden extreem waren , was het ook zeker een verantwoordelijke baan : in geval van mist bijv. moest er altijd luid en duidelijk op de misthoorn geblazen worden teneinde de veerboot veilig en wel de haven van Middelharnis binnen te kunnen loodsen .

In al die 43 jaren bij de RTM was er één dag die in Leens geheugen voor altijd gegrift zou blijven staan ......

Op zekere nacht , ongeveer een jaar na het beëindigen van de oorlog , vond er op het Haringvliet een menselijke tragedie plaats waar Leen op afstand getuige van was .

Een jongeman , Jaap de Leeuw geheten , knecht op de veerpont , nog maar 28 jaar oud , was midden in de nacht overboord geslagen en in het donkere koude water van het Haringvliet terechtgekomen ......

Leen had die nacht dienst en hoorde vanaf de waterkant het ijselijke stemgeluid van de jongeman die in doodsangst en in doodstrijd luidkeels om hulp riep ....

Leen was veel te ver van het schip verwijderd en dus volkomen machteloos om iets voor Jaap te kunnen betekenen .

Er schijnt nog wel door iemand vanaf de boot een reddingsboei afgeworpen te zijn , maar in het pikkedonker en misschien ook nog wel bij ruw weer , voerde Jaap daar toen een ongelijke strijd met de elementen ..... tót uiteindelijk dan het ogenblik aanbrak waarop Jaaps angstkreten voorgoed verstomd raakten ..........

Het doordringende en zeer beklemmende stemgeluid van een medemens in doodstrijd , in de wetenschap zelf helemaal niets te kunnen uitrichten om diens leven misschien nog te kunnen redden , hebben op Leen een diepe en blijvende herinnering achtergelaten .

*

Dat Leen , zoals eerder vermeld , zich meer door het ideeëngoed van Troelstra dan door dat van Abraham Kuyper aangetrokken voelde , blijkt ook heel duidelijk uit het volgende aspect van Leens arbeidzame leven : Leen behoorde in zijn tijd tot de allereerste Flakkeese werknemers bij de RTM die níet aangesloten waren bij een protestant-christelijke , maar bij een socialistische vakvereniging .

Vermoedelijk zal hij dan ook door die of gene regelmatig voor 'rooie rakker' zijn uitgemaakt !

De in veel opzichten onrechtvaardige rangen- en standenmaatschappij van toen , de zeer lange en zware werkdagen en de karige beloning die daar tegenover stonden , en de onmogelijkheid voor velen om een pensioen op te bouwen voor de oude dag ..... ál deze omstandigheden zullen Leen tot deze levensovertuiging gebracht kunnen hebben - en een groter contrast dan tussen het karakter van Leen van der Groef en dat van zijn vrouw Pieternel van den Tol was er wat deze 'geloofsovertuiging' betreft nauwelijks denkbaar geweest .........

PIETERNELLA VAN DEN TOL kwam net als Leen uit een groot en arm Flakkees gezin uit Nieuwe - Tonge , en net als Leen was zij ook het laatst geboren kind binnen dat gezin - maar hier houden de overeenkomsten tussen deze twee mensen wel op : was Leen een overtuigd sociaal-democratische , niet-gelovige man , echtgenote Pieternel daarentegen was een zeer streng-gelovige vrouw die zich aangetrokken voelde tot het tamelijk rechtlijnige gereformeerde gedachtegoed ( 'zwarte kousenkerk') ; een groter contrast in levenshouding en levensvisie kan er tussen twee echtelieden toch nauwelijks denkbaar zijn !?!

Maar ondanks dit opmerkelijke verschil zouden Leen en Pieternel meer dan 55 jaren als gehuwd stel bij elkaar blijven , veel lief en leed met elkaar gaan delen , en de eilandbevolking met z e s nieuwkomers doen toenemen ........

 

De huwelijksdatum van beide echtelieden , 31 januari 1913 , zou later , tot twee maal toe zelfs , dankzij een curieuze speling van het levenslot , een zeer bijzondere blijken te zijn .....

Allereerst natuurlijk 25 jaar later , toen ze in het gezelschap van de hele familie hun zilveren bruiloft vierden en dezelfde dag te horen kregen dat er een bijzonder prinsesje geboren was , de latere / huidige koningin Beatrix !

En weer 15 jaar later , de dag waarop Leen en Pieternel hun 40-jarig huwelijksfeest gingen vieren , zou het eveneens een dag worden om nooit te vergeten , maar dan wel om een geheel ándere reden ......  -  maar daarover straks meer .

 

Binnen hun lange leven hebben Leen en Pieternel vele zware stormen moeten trotseren : armoede en onrecht , met name in hun jonge jaren ; zorgen om de zeker niet denkbeeldige kans één of meerdere kinderen vroegtijdig te gaan verliezen ; de crisisjaren van de jaren dertig , gevolgd door vijf jaren van angstige bezetting .....

De Duitse bezetting van het eiland - want geen enkele streek en uithoek van het land heeft zich hieraan weten te onttrekken .... -  had voor het gezin van Leen zelfs nog een extra zeer onaangename verrassing in petto : hun woning , gelegen aan het 'Voorgors' in Middelharnis , bleek precies in zogeheten Sperrgebiet te liggen , en dat hield voor hen allen in dat ze van de ene op de andere dag te maken kregen met gedwongen inkwartiering van minimaal steeds twee Duitse militairen in hun kleine Flakkeese woning .....

Voor mensen met overduidelijk anti-nazi-sympathieën was dit begrijpelijkerwijs geen onverdeeld genoegen .......

Bovendien was Leen niet bepaald iemand die altijd een blad voor de mond nam , zélfs niet nu het oorlog was en zélfs niet altijd in het bijzin van Duitse militairen !

Maar - en dit was zeker een geluk bij een ongeluk te noemen - tot hun opluchting bleken de Duitse militairen geen van allen fervente en fanatieke nazi-volgelingen te zijn , zodat het normale leven van Leen en Pieternel , met de nodige beperkingen , ook gedurende de vijf bezettingsjaren , toch nog wel kon worden voortgezet .

Hun vier zonen daarentegen kregen het zwaarder te verduren ......

Zoon Wim en tweelingbroer Cor werden in de loop van 1944 bij een razzia opgepakt en weggevoerd naar Duitse krijgsgevangenkampen , van waaruit ze in de loop van 1945 , verzwakt en vervuild , maar verder gelukkig levend en wel konden teruggekeren .

Zoon Aren had een andere weg gekozen : een groot deel van de bezettingsjaren zat hij ondergedoken bij een boerderij in het Gelderse Eefde , maar juist dit angstige isolement heeft ertoe geleid dat Aren het in die oorlogsjaren vermoedelijk nog zwaarder heeft gehad dan zijn beide broers in Duitse gevangenschap .

En dan tenslotte zoon Leen : Leen , de oudste zoon van Leen en Pieternel , had enige jaren voor het uitbreken van de oorlog dienst genomen bij het KNIL en was voor vele jaren vertrokken naar Nederlands Indië , waar hij sinds 1937 als sergeant bij de lucht- en kustartillerie in Surabaja werkte , tótdat het ingrijpende en dramatische moment , kort na 'Pearl Harbour' , waarop heel Ned. Indië door Japanse troepen werd bezet en hij met duizenden lotgenoten werd weggevoerd naar Birma ........

Leen van der Groef jr. stierf in Birma bij de werkzaamheden aan de zeer beruchte spoorlijn , als gevolg van alle ontberingen , op de nog jeugdige leeftijd van 27 jaar .....

Kwamen Leen , z'n vrouw Pieternel en vijf van hun kinderen dus zonder al te grote kleerscheuren door de vijf jaren van oorlog en bezetting in Europa heen , de enige zoon die zich ongelukkigerwijs op dat moment aan de andere kant van de wereld bevond , in Ned. Indië , zou als enige de bevrijding dus helaas nooit meer zelf mee mogen maken .....

Em toen rust , orde en zekerheid in de jaren ná de oorlog weer in belangrijke mate hersteld hadden , vond er volkomen onverwachts in het zuidwesten van ons land een ramp plaats van ongekende omvang , met zeer dramatische gevolgen........

 

*

De viering van de 40 - jarige echtvereniging van Leen en Pieternel vond plaats op 31 januari 1953 en deze 31e januari zou , zoals al vermeld werd, een zéér memorabele dag gaan worden , níet zo zeer vanwege de viering van het huwelijksfeest , als wel vanwege alle dramatische consequenties die deze , in meerdere opzichten , onvergetelijke dag spoedig krijgen zou......

Op 31 januari 1953 kwamen alle kinderen met aanhang van heinde en verre ( = Flakkee , Rotterdam , Den Haag ) naar Middelharnis toe om de viering bij te kunnen wonen en luister bij te zetten , en beloten was dat alle gasten die van 'overzee' gekomen waren pas de andere dag weer huiswaarts zouden keren ......althans dát was de bedoeling......

Maar de andere dag was 1 februari 1953 , de dag waarop de dijken in het zuidwesten van ons land het allemaal begonnen te begeven en het zeewater massaal het land binnendrong met alle afschuwelijke en gruwelijke gevolgen vandien ......

Ook Middelharnis viel ten prooi aan het onstuitbare water , maar .......gelukkig zou niemand van al diegenen die een dag eerder nog in een feestroes verkeerden , later te betreuren zijn onder alle dodelijke slachtoffers van deze ramp , die zo erg geweest is dat deze later met het kernachtige De Ramp permanent zou worden aangeduid .

Wél verloren sommigen ál hun materiele bezittingen met inbegrip van hun woonhuis ......

Ook Leen en Pieternel bleven gelukkig gespaard en hadden bovendien het - relatieve - geluk dat hun woonhuis op een gunsige locatie lag en dus minder zwaar getroffen werd dan menig ander huis in hun woonplaats Middelharnis .

Van een aantal van hun kinderen ging echter wél alle have en goed voor altijd verloren in en door het genadeloze zeewater .......

 

*

Leens dochter Sien vertelde ons eens het volgende nogal pijnlijke voorval uit het leven van haar vader : in vroeger tijden wisten de mensen de weg naar de tandartspraktijk slechts met zeer veel moeite te vinden , en dit gold ontegenzeggelijk ook voor Leen van der Groef .

Op zekere dag verging Leen zo van de kiespijn dat hij maar besloot om zélf voor de nodige maatregelen te zorgen :  Leen bond een touwtje rond de pijnlijke slechte kies , trok dit zeer strak aan en probeerde uit alle macht de kies helemaal los te trekken en te verwijderen ..... waar hij , na véle korte en pijnlijke rukken en dus slechts met de allergrootste moeite , uiteindelijk dan tóch nog in slaagde !

Al met al moet dit dus wel een zeer pijnlijke klus geweest voor deze dentale doe-het-zelver !

 

 

In latere jaren konden Leen en zijn Pieternel eindelijk eens gaan profiteren van de gestegen welvaart in ons land , ook al verscheen bijv. een televisietoestel nimmer in hun woonhuis , vanwege Pieternels zeer strikte religieuze opvattingen . In haar optiek stond de televisie namelijk gelijk aan een "duvelskastje ..." en werd door haar dus níet geaccepteerd - en zodoende zijn ook verpozing en wat verstrooiing , en een nieuwe , heldere kijk op de gebeurtenissen in de wereld die dankzij dit nieuwe medium allemaal mogelijk , aan hun woonhuis volledig voorbijgegaan ; radio was er wél , maar werd alleen gebruikt voor de nieuwsberichten en voor het beluisteren van de kerkdiensten .....en daarna werd het toestel door Pieternel - en echtgenoot Leen schikte zich dan maar 'in dit lot' - onmiddellijk weer afgezet ...

Ook bijv. aan nieuwe , moderne , vlotte kleding werd door hen beiden maar weinig geld gespandeerd : steevast gingen ze gekleed in het donker dan wel in het iets minder donker grijs , al bezat Pieternel één jurk die hierop een kleine uitzondering maakte - weliswaar was deze jurk toch ook grijs van kleur , máár voorzien van een print van allerlei kleine blaadjes .

Volgens dochter Sien , die haar moeder wat dit betreft door en door kende , droeg haar moeder deze jurk maar zeer weinig , omdat ze de jurk voor haar toch wel een tikkeltje te ...... frivool vond .....

Een moderne en progressieve vrouw kunnen we Pieternel met terugwerkende kracht dus zeker níet noemen ......

*

De laatste jaren van hun leven sleten Leen en Pieternel eind jaren zestig in het rusthuis 'De Goede Ree' , in de gemeente Sommelsdijk / Middelharnis .

Ze woonden hier in een piepkleine tweepersoonskamer , met als enige "luxe" een vaste wastafel , want overige sanitaire voorzieningen ontbraken toen nog .

Verder stond er nog in de woonkamer , hun énige kamer , een tweepersoonsopklap(!)bed dat elke avond weer , met de stoelen aan de kant , moest worden uitgezet , en de andere ochtend weer helemaal tegen de muur moest worden geplaatst !

Voor het immer zo noodzakelijke toiletbezoek waren deze oude mensen aangewezen op de WC's die zich aan beide zijden van het lange gangpad bevonden , en die je niet alleen op de tast , maar ook altijd wel op de reuk vinden kon ......

En hier brachten Leen en Pieternel en zovele andere ouderen dan hun laatste levensjaren door , na hun lange , zware , arbeidzame leven , in deze kleine , zeer traditioneel ingerichte kamer met aan de muur de gereformeerde dagkalender met voor elke nieuwe dag een andere zeer stichtelijke bijbelspreuk , uiteraard alleen voor Pieternel bestemd , want echtgenoot Leen was , zoals reeds eerder vermeld , nooit bepaald een trouwe kerkganger geweest .......

Leen rookte zijn sigaartje of pruimde zijn tabak , Pieternel at haar 'snoepjes' , haar groene hoestbonbons , zittend aan de vierkante tafel waar voor Pieternel de bijbel opengeslagen lag bij de laatst gelezen pagina , en waar Leen de laatste , veelal niet heel erg schokkende , nieuwtjes uit 'het Eilandennieuws' doornam .

Zo vergleden de jaren langzaam , tót het moment waarop er middels een hartaanval een abrupt en triest einde kwam aan het leven van Pieternel en Leen korte tijd later noodgedwongen verhuizen moest naar een verpleeghuis elders in het land .

 

In de nogal deprimerende omgeving van het Haags verpleeghuis waar Leen nog geruime tijd verbleef , raakte zijn geest steeds dieper en dieper vertroebeld , tótdat hij zich van de mensen uit zijn directe omgeving en alles wat er zoal om hem heen gebeurde helemaal niets meer begrijpen kon ......

Op 26 november 1974 kwam er hier een definitief eind aan het leven van Leen van der Groef .

Zijn dochter Sien had het sterke vermoeden dat haar vader uiteindelijk nog aan zijn einde gekomen was doordat hij gestikt was in zijn eten ....... -  een zeer triest en roemloos eindpunt van een nogal uniek leven dat ooit zo uitzonderlijk begon , van een verder dóór en dóór Flakkeese man wiens tamelijk markante leven zich over een periode van 86 jaar had kunnen uitstrekken ..........

 

 

 

> krantenknipsel uit 1893 over de (onvoorziene) terugkeer van vijf kinderen van Willem van der Groef vanuit Rosario (Argentinië) in Nederland (Nieuwe-Tonge)