»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»







»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»


 

(PAULINA - ROELOF) ><><><><><><><><>



 

            T E N   W O L D E

                                                    

          P O R T R E T T E N G A L E R IJ

 

                                                 v e r v o l g
 
                               
                                    (  P  -  Z )
 

 

 

 

 

Paulina Leenderika (Lena) ten Wolde (1885 - 1959 , Den Haag) , hier geportretteerd (vermoedelijk in Arnhem , haar toenmalige woonplaats) als jonge vrouw

geboortebewijs van Paulina Leenderika (Lena) ten Wolde

Lena ten Wolde , ca. 1905

 

Het leven van  PAULINA LEENDERIKA (LENA) TEN WOLDE is zeker niet altijd over rozen gegaan .............

Het eerste 'slechte voorteken' voor dat verre van gemakkelijke leven , diende zich al aan rondom haar geboorte : de aangifte van Lena's geboorte geschiedde namelijk níet door haar vader , maar door haar opa , Peter ten Wolde , op dat moment 49 jaar oud en van beroep - nog steeds - lakei , zoals te lezen staat in haar geboorteakte .

Volgens de akte vond de geboorte plaats "den een en twintigsten dezer des morgens ten zeven ure" in het jaar 1885 , met als doopgetuigen Johannes Jacob Moerman , 26 jaar oud en ook lakei van beroep ( hij zal dus wel een collega van haar opa geweest zijn ) en Gerrit Jaspers Glas , 38 jaar oud , arbeider van beroep , beiden woonachtig in Den Haag , maar ..........Lena heeft altijd het sterke vermoeden gehad dat zij níet , zoals haar geboorteakte vermeldt , op de 21e februari het daglicht ooit voor de allereerste keer had mogen aanschouwen , maar een dag éérder al ......

Lena beweerde namelijk dat haar vader op de dag van haar geboorte zó dronken geweest moet zijn - van de drank , van geluk , of van beide .....?? - dat hij zich niet meer herinneren kon hoe laat zijn dochter precies geboren was , en zich dus zelfs in de dag vergist moet hebben !

Maar nu we in de geboorteakte lezen dat Lena 's ochtends om zeven uur geboren moet zijn , en we tevens weten dat dergelijke verhalen rondom geboortes vroeger wel vaker voorkwamen , zullen we het er toch maar op houden dat het leven van Lena ten Wolde daadwerkelijk op de 21e februari 1885 van start was gegaan ........ én dat zij in de loop der jaren menige hobbel op haar pad zou gaan tegenkomen en ook zou dienen te trotseren ..............

 

Lena was het derde en laatste kind dat binnen het gezin geboren werd .

Het triest geëindigde leven van haar oudere broer Louis hebben we hiervoor al beschreven , het leven van haar ándere broer , PETER LODEWIJK JOHANNES (PIETJE?) TEN WOLDE zou nog een stuk korter blijken te zijn .

Peter /Piet(je) was het oudste kind , de directe aanleiding ook voor het nogal bespoedigde huwelijk van de ouders , zo zullen we maar zeggen .......

Maar het leven van dit oudste kind zou maar van korte duur blijken te zijn : op 3 oktober 1881 was hij in Den Haag geboren , op 8 februari 1888 was hij hier op 6-jarige leeftijd al weer ontslapen ....

Lena kan haar oudste broer evenwel nooit gekend hebben - hij stierf al voor Lena's derde verjaardag - maar mogelijkerwijs heeft de vroegtijdige dood van deze zoon in combinatie met het afgedwongen huwelijk van haar ouders - dat indertijd nog afgesloten was op een moment waarop bruidegom Albertus nog maar 17 jaar jong was en dús nog officieel toestemming van het staatshoofd diende te verkrijgen voor het aangaan van het huwelijk (!) - er allemaal wel toe bijgedragen dat de echtverbintenis tussen haar ouders op de klippen liep en tegen het eind van de 19e eeuw zelfs officieel ontbonden werd verklaard .

Zoals al eerder beschreven staat bij Louis , gingen Lena en Louis daarna samen met hun moeder naar het Gelderse Arnhem , maar zou er aan deze zonnigere tijden dan in die ándere hoofdstad van ons land , door het plotselinge overlijden van haar moeder helaas abrupt een definitief einde komen ......

Louis vertrok daarop voor vele jaren naar Nederlands Indië , en Lena werd kort daarop door haar nogal dominante vader als 16-jarig meisje tewerkgesteld , zéér tégen haar eigen zin in , in het Haagse café van deze man , waar zij in die beginjaren van de 20e eeuw als serveerster gedwongen aan de slag ging .....

bottelarij/café in de Wilhelminastraat (Bezuidenhout)  -  de man in het midden voor het raam van het etablissement is Albertus Paulus Wilhelmus ten Wolde , Lena's vader ; Lena zelf staat op deze foto helemaal rechts voor de ingang , met een hondje in haar handen  -  de foto moet zo rond het jaar 1905 genomen zijn  

En of dit allemaal al niet erg genoeg was , vond er korte tijd later wederom een kleine tragedie plaats binnen Lena's nog maar jonge bestaan ......

Op een kwade en warme dag in de prille beginjaren van de nieuwe eeuw werd Lena , terwijl zij , wat genietend van de warme zonnestralen , op het zonnige balkon van een open Haagse tram stond , getroffen door een vliegend insect dat tegen haar linkeroog aanvloog en zich nestelde áchter de oogbol .....

Het had allemaal voor Lena nog niet zo dramatisch hoeven aflopen , indien even later in het oogziekenhuis het beestje op vakkundige wijze zou zijn verwijderd - maar juist in het ziekenhuis ging het mis ....

Tijdens de operatie werd er namelijk door de oogarts een kolossale fout gemaakt waardoor het oog onherstelbare schade opliep .....

Een agressieve vloeistof kwam per ongeluk 'in het licht' van het oog terecht , wat niet alleen heel veel onnodige pijn bij Lena veroorzaakte , maar tevens het linkeroog dusdanige schade toebracht dat het onmiddellijk verwijderd diende te worden ..........

Aangezien de dienstdoende oogarts meteen toegaf een ernstige fout te hebben gemaakt , kreeg Lena , die vanzelfsprekend door alle gebeurtenissen volkomen ontdaan was , 'ter compensatie' van het ziekenhuis een glazen oog volledig vergoed .......

Anno 2000 zou een ziekenhuis voor een dergelijke medische blunder vermoedelijk wel met een veel en veel hogere schadevergoedingseis rekening kunnen houden ...

En nu moest Lena als bijna volwassen vrouw van circa 19 jaar verder door het leven gaan met een opvallend glazen oog ; niet alleen haar gezichtsvermogen was nu blijvend aangetast , maar óók haar uiterlijk , want gedurende de rest van haar leven zou het immers altijd duidelijk zichtbaar zijn dat Lena een 'vreemd' linkeroog had , en zeker voor een jonge vrouw met nog een heel leven in het vooruitzicht moet dit toen echt een waar drama geweest zijn .

Lena ten Wolde zoals ze er als jonge vrouw , kort voor de oog-tragedie , ooit moet hebben uitgezien 

 

Op zeker moment in dat eerste decennium van de nieuw begonnen eeuw kwam Lena ten Wolde in het café van haar vader in contact met ene Henk Seijen ten Hoorn .....

Henk werkte indertijd als palfrenier = bij-koetsier = koetsiershelper in livrei , in de koninklijke stallen behorend bij het paleis Noordeinde in Den Haag , en placht in die dagen , misschien zelfs wel met enige regelmaat ....., het bewuste café te frequenteren waar Lena haar jong volwassen jaren sleet als serveerster Van het een kwam het ander ......waaronder een serieuze relatie die zou resulteren in de geboorte van meerdere kinderen ......maar die tóch ook weer niet al te lang stand wist te houden .....

ca. honderd jaar oude foto , vermoedelijk eertijds gemaakt in de Wilhelminastraat , met o.a. Lena ten Wolde (wederom met een hondje onder haar arm), en haar vader Albertus ten Wolde (de zittende man met snor en pet)  

Vanaf 1918 stond Lena daarom verder helemaal alleen voor de opvoeding van haar v i e r kinderen : haar drie zonen Bertus , Wiet en Ben , en haar enige dochter Riet .

Al een week na de geboorte in 1918 van haar laatste kind begon Lena aan een nieuwe en tegelijkertijd nogal zware carrière als nachtwerkvrouw in het toenmalige hotel Central , gelegen aan de Lange Poten in het centrum van de stad Den Haag < daar waar nu het nieuwe gebouw van de Tweede Kamer is gevestigd > - Lena begon hier 's nachts om een uur of één , en om haar nogal karige huishoudportemonnee nog wat verder te kunnen aanvullen werkte ze hier al spoedig ook nog als keukenhulp , waardoor ze na een zware werkdag níet in de loop van de ochtend , maar pas ná het middaguur weer huiswaarts kon keren ....

Lena moest nu immers als alleenstaande moeder niet alleen in haar eigen onderhoud proberen te voorzien , maar tevens in dat van haar kinderen , en dat was bepaald géén eenvoudige opgave .....want vier kinderen op deze wijze zien groot te brengen , was klaarblijkelijk toch wel wat ál te zwaar voor Lena , zodat het laatst geboren kind , dochter Riet , noodgedwongen kort na de geboorte ondergebracht werd in een pleeggezin , waar zij gelukkig zeer liefdevol verder zou worden grootgebracht .

Voor de opvoeding van haar drie zonen , anno 1918 in leeftijd variërend van 1 tot 8 jaar , stond Lena er dus helemaal wél alleen voor , zodat het nu regelmatig gebeuren kon dat de jongens hun moeder na alweer zo'n lange nacht doorgewerkt te hebben , zittend op een eetkamerstoel aantroffen , met het hoofd voorover gebogen liggend op haar beide armen , in diepe , diepe rust verzonken .....

En met drie jonge knapen over de vloer zal een goede dagrust er voor Lena vermoedelijk veelal volledig bij zijn ingeschoten ....

Toen Lena in 1929 definitief een punt zette achter haar werkzaamheden in het hotel , kreeg zij van de directeur een getuigschrift mee dat waard is om ingelijst te worden : haar bekwaamheid , gedrag én vlijt werden hierin zonder uitzondering als zéér goed gekwalificeerd !!

 

Lena's drie zonen groeiden op , vonden werk , werden volwassen , vonden hun weg in het leven en traden in het huwelijk , en ook met Lena's enige dochter , die dus in een pleeggezin was grootgebracht , kon later het contact weer hersteld worden .

Bij haar vader , de opa dus van de vier kinderen , kon Lena nooit eens aankloppen voor enige financiele ondersteuning , ofschoon deze man zelf inmiddels in behoorlijke welstand leven kon en Lena , sinds het vroegtijdig overlijden van haar broer Louis , toch nog maar het enige kind was dat hij nog bezat .....

 

Met Henk Seijen ten Hoorn , de biologische vader van Lena's vier kinderen , is er sinds de geboorte van haar laatste kind nooit meer enig contact geweest .

Henk Seijen ten Hoorn als bejaarde man in Warnsveld , op het terrein van de instelling waar hij de laatste jaren van zijn leven verbleef 

 

 

Op 25 november 1959 , precies twee maanden nadat zij nog getuige had kunnen bij van de huwelijksplechtigheid van haar jongste kind , stierf Lena in het Haagse ziekenhuis Johannes de Deo , het huidige Westeinde ziekenhuis , aan de gevolgen van een ernstige ziekte die tot algehele spierverlamming had geleid .

Paulina Leenderika ten Wolde , beter bekend als Lena ten Wolde , eind 1959 moeder van vier inmiddels allemaal getrouwde kinderen , overleed op 74-jarige leeftijd , na een tamelijk bewogen en verre van gemakkelijk leven , waar binnen zich zelfs nóg een groot persoonlijk drama had afgespeeld .....................

 

*

 

HENDRIK LODEWIJK ('HENKIE') TEN WOLDE  was het tweede kind dat door Lena in barensnood in de jaren tien van de vorige eeuw op deze wereld was gezet .

Dit kind , Henk(ie) genaamd , moet ná zijn broertje Bertus geboren zijn tegen het eind van het jaar 1911 óf in de beginmaanden van het daaropvolgende jaar - waarschijnlijk vond de geboorte plaats in de Stationsbuurt van Den Haag , in de Van der Duynstraat .

Henkie kwam gezond en wel ter wereld , en vierde twaalf maanden later zijn eerste verjaardag , en weer twaalf maanden later zijn tweede verjaardag , maar mocht helaas niet veel ouder worden ........

In de vroege ochtenduren van de 19e maart 1914 - aan de vooravond van de gebeurtenissen die het gehele aangezicht van Europa voorgoed zouden gaan veranderen - vond er in de binnenstad van Den Haag een persoonlijke tragedie plaats die níet in omvang maar wél in intensiteit vergelijkbaar was met ál die andere persoonlijke tragedies waar het tijdvak 1914 - 1918 zo vol mee zou zitten ........

In de vroege stille uren van die bewuste , dramatische 19e maart 1914 moet de twee jaar jonge Henkie ten Wolde al vroeg uit de veren zijn geweest en daarna , zoals elk jong kind , aan zijn hernieuwde ontdekkingstocht begonnen zijn van alle nog te ontdekken wonderen en mysteries van een voor hem nog vrij onbekende wereld ......

Die ochtend moet de kleuter heel even een moment aan de aandacht van zijn moeder ontsnapt zijn geraakt , en zodoende helemaal alleen , zich van geen enkel naderend gevaar ook maar enigszins bewust , langzaam maar zeker steeds verder van zijn ouderlijk huis zijn weggelopen ..........

 

Volgens z'n overlijdensakte moet Henkie op die tragische dag kort na het begin van de ochtend al overleden zijn - al spelende moet Henkie ten Wolde kort daarvoor in het water van een Haagse gracht terechtgekomen zijn , waar precies is niet bekend , maar vermoedelijk vond de tragedie plaats in de buurt van het Spui , aan de kant van de Pletterijkade of het Zieken .

De te betreuren 2-jarige kleuter moet die morgen van de kade in het diepe , donkere en koude grachtenwater gevallen zijn , en kans- en volkomen reddeloos verdronken zijn .....

Heeft helemaal niemand het drama zien gebeuren ?

Hoe lang had Henkie in het water gelegen alvorens hij er door iemand uit werd gehaald ??

Zou Henkie toen nog geleefd hebben , en heeft iemand misschien nog geprobeerd hem te reanimeren ???

En waar exact is de jonge kleuter te water geraakt ????

Dit zijn allemaal voor de hand liggende vragen waar we nu , bijna een eeuw na dato , de antwoorden nooit meer op zullen weten te vinden .....

In het laatste en op dit moment enig beschikbare officiele stuk over Henkie's bestaan ooit , zijn overlijdensakte , staat over het overlijden vermeld dat hij , Hendrik Lodewijk ten Wolde , die ochtend om half zeven in zijn woonplaats Den Haag gestorven moet zijn , en dat hij toen slechts twee jaren jong was ...

Thans weten we zelfs geeneens wanneer Henkie precies geboren was - pas over enkele jaren , als alle geboorteaktes over de jaren 1911 en 1912 openbaar zullen zijn , zullen we hierover definitief uitsluitsel verkrijgen , en zullen we dit eerste officiele teken van zijn bestaan nog kunnen toevoegen aan de zeer schaarse feiten die ons over Henkie ter beschikking staan , en zullen we daarmee tegelijkertijd dit hoofdstuk over een zeer kortstondig mensenleven voorgoed kunnen en moeten afsluiten ................

 

noodgedwongen werkte Lena meer dan tien jaar lang in haar woonplaats Den Haag als nachtwerkvrouw , en hier is haar getuigschrift , werkelijk een op in te lijsten !  

Paulina Leenderika (Lena) ten Wolde , nu geportretteerd als oude vrouw in haar woonhuis in Den Haag , in het gezelschap van haar kleindochter Elly ten Wolde  

persoonskaart (PK) van Paulina Leenderika ten Wolde (1885 - 1959)



 

 

 

Paulina Leenderika (Paula) ten Wolde (geb. 28 nov. 1933 , Den Haag) (rechts op de foto) , hier tezamen met haar zus Martha ten Wolde en hun beider moeder Hilda  plús een soezende kater ...  -  Martha en Paula zijn de dochters van Albertus Hendricus (Bertus) ten Wolde (1910 - 1977) en van Hildegard Elisabeth (Hilda) Mordau) (geb. 11 jan. 1912 , Buer , Duitsl.)

Paulina Leenderika (Paula) ten Wolde, zich ontfermend over nichtje Petronella Paulina (Elly) ten Wolde (links)  

 

 

 

##  Het levenspad van  PETER TEN WOLDE  , zesde kind van Albert ten Wolde en  Bredana de(n) Oude ,  geboren op 16 mei 1835 in het Overijsselse Steenwijk , ' 's avonds te tien ure' , leidde in eerste instantie van Steenwijk naar Leiden .

Peter koos er dus voor - of zou er eerder sprake geweest zijn van een dwingende noodzaak...?! - om zijn levensgeluk te gaan beproeven in een geheel andere omgeving dan die waarin hij was grootgebracht .
Vanuit een vrij kleine plattelandsgemeente in het noordoosten van het land , trok hij naar het westen , naar de grote stad , om daar , met alle beperkingen van dien in die tijd , toch een geheel nieuw en vermoedelijk ook nogal onzeker bestaan op te bouwen ......

Peter woonde eertijds (rond 1860) in Leiden aan de rand van de oude binnenstad (aan de Geengracht/Genegracht)  -  en in deze buurt stond ook het woonhuis van Paulina Leenderika Meulendijk , Peters latere vrouw .
Overigens : alhoewel Leiden ook toen een belangrijke Nederlandse stad van enige omvang was , zullen de inwoners van die stad anno 1860 misschien nog wel allemaal in de oude binnenstad gewoond hebben....

In 1861 , een week vóór zijn 26e verjaardag , trad Peter in zijn woonplaats Leiden in het huwelijk met Paulina Leenderika Meulendijk , kort vóór de geboorte - anderhalve maand later - van hun eerste kind .
Enige haast was er bij de voltrekking van dit huwelijk dus wel geboden ....

Ten behoeve ven dit huwelijk werd door Peter het 'Certificaat van voldoening aan dienst op de Netionale Militie' overlegd ,  het bewijsstuk dat hij én zeer langdurig ,onder de wapenen was geweest !

Uit bewaard gebleven gegevens van Peters latere , tamelijk exclusieve , werkkring , zijn we te weten gekomen dat hij vanaf 15 april 1851 vrijwillig geëngageerd moet zijn geweest als  t a m b o e r  bij het  3e Regt Infanterie , or de tijd van maar liefst tien(!) jaar , en dat zónder handgeld ...

Peter had op het moment van indiensttreding als tamboer in 1851 de leeftijd van 16 jaar nog geeneens bereikt ...

We lezen verder dat hij drie jaar later , op 18 juli 1854 (hij is dan 19 jaar oud) , als het ware gepromoveerd is tot  s o l d a a t  , en dat hij drie dagen later is overgeplaatst naar het Regt. Grenadiers en Jagers .

Een jaar later , op 21 februari 1855 , is Peter weer terug in zijn oude vertrouwde functie van t a m b o e r  , en dan zou het nog zeker zes jaren duren alvorens hij op 24 april 1861 , op de dag af  t i e n  jaar nadat hij op nog geen 16-jarige leeftijd ooit in actieve deienst was getreden , uiteindelijk  'gepasporteerd' zou gaan worden om  -  eindelijk ...-  een carrière in de burgermaatschappij te kunnen gaan opbouwen  -  en dat zou dan ook meteen een nogal uitzonderlijke carrière blijken te zijn ......

Na het eerste kind kregen Peter en Paulina nog  z e s   kinderen - helaas zouden ze twee van hun kinderen al op jeugdige leeftijd verliezen .

Al spoedig na hun huwelijk vertrokken Peter , Paulina en de pas geborene , in of rond het jaar 1863 , vanuit Leiden naar Den Haag , de stad waar Peter tot aan zijn dood zou blijven wonen , tevens de stad waar alle overige kinderen ter wereld zouden komen .

Peter ten Wolde was , voor zover kon worden nagegaan , de állereerste Ten Wolde die in de hofstad 'voet aan wal zou zetten' én de man die de grondlegger zou worden van de allereerste Haagse Ten Wolde-tak , die we tevens een 'hoffelijke tak' zijn gaan noemen , aangezien Peter ten Wolde in de hofstad daadwerkelijk in dienst geweest is van het koningshuis én aangezien ook een aantal latere vertegenwoordigers van deze tak een functie hebben uitgeoefend in koninklijk verband ....

We zouden zelfs zó ver kunnen gaan met te stellen dat deze zijtak van de Steenwijkse Ten Wolde-familie die vanaf het prilste begin in de Oranjestad al duidelijk vervlochten geraakt was met het vorstenhuis , zónder het bestaan van het Huis van Oranje een geheel ander verloop zou kunnen hebben gehad.....!!

Peter moet zijn arbeidscarrière ooit begonnen zijn als boekhouder , maar al spoedig , zo hebben we geconstateerd , moet hij in Leiden werkzaam zijn geweest ale bediende , het beroep dat hij ook later uitoefende in Den Haag , de plaats waar  in het jaar 1874 een tamelijk opmerkzame carrière-wending plaatsvond .....: vanaf dat 'gedenkwaardige jaar' was Peter namelijk niet langer werkzaam als 'gewoon' bediende , maar als hofbediende , hofbeambte , oftewel als lakei , eertijds steevast gespeld als :  lakkei .


Als lakei - met één k dus - zal Peter verzekerd zijn geweest van een vaste baan en redelijk inkomen , al zal de hoogte van zijn inkomen uiteraard in géén verhouding gestaan hebben tot dat van zijn állerhoogste baas (koning Willem III).......

Spijtig genoeg beschikken we niet over nadere specifieke gegevens : waar , in welk paleis of welke paleizen , heeft Peter in Den Haag gewerkt (Huis ten Bosch , paleis Noordeinde . paleis aan het Lange Voorhout ???) en helaas beschikken we ook niet over een foto van hem in werktenue , want een dergelijke markante foto had natuurlijk een prominente plaats ingenomen binnen deze genealogie !!

Dankzij de gegevens uit het 'stamboek van het personeel van het departement van de hofmaarschalk' , zijn we bijna 150 jaar na dato nog steeds in staat om Peters levenspad na beëindiging van de militaire dienst , te volgen .

Peters carrière als bediende in de burgermaatschappij moet er als volgt hebben uitgezien :   kort na zijn uitdiensttreding in 1861 moet hij in zijn toenmalige woonplaats Leiden als bediende werkzaam zijn geweest bij 'de nieuwe Societeit' aldaar ;  hierna , eveneeens in Leiden , werkte Peter als bediende bij 'de Heeren Meerburgzoon'  , en  vervolgens bij  'den Heer Mollinger' , 'den Heer J.G.Enthoven' , om daarna bij iemand van adellijke bloede dienst te nemen , namelijk bij 'den Heer Jhr. de Gijzelaar'  ;  een nog belangrijkere promotie zou daarna volgen , want eind jaren zestig of begin jaren zeventig van de negentiende eeuw trad Peter ten Wolde in dienst bij , zoals dit officieel in het stamboek geformuleerd staat :  'Z. Exc. den Heer Jhr. H. Clifford , Hofmaarschalk des Konings'  -  en toen was het natuurlijk nog maar een enkele , vrij kleine stap naar de functie van lakei , de Kroon (woordspeling ...) op Peters bijzondere carrière , mogen we wel zeggen  :  Peter ten Wolde werd , aanvankelijk nog bij wijze van proefneming , in dienst gesteld als lak(k)ei op 1 februari 1873  ;  één jaar minus één maand later , dus op 1 januari 1874 , volgde dan de volledig officiele aanstelling als hofbediende oftewel als lakei , een functie die hij , voor zover ons bekend , tot aan zijn pensionering of overlijden zou blijven uitoefenen , en níet allleen in de hofstad : het is ons namelijk bekend dat het gezin van Peter in de jaren zeventig van de 19e eeuw (1872 , 1873 en 1878) in de gemeente Apeldoorn inwonend is geweest op het terrein van het paleis het Loo .
Vermoedelijk betrof het hier alleen de wintermaanden , want ook Peters jongste kinderen zijn , voor zover ons bekend , allemaal in Den Haag ter wereld
gekomen ; waarschijnlijk trokken Peter en zijn vrouw Paulina Leenderika samen met hun kinderen regelmatig in het gevolg van de koning en zijn familie richting Apeldoorn , om daar dan in het paleis het Loo de wintermaanden door te kunnen brengen .

 

Peter ten Wolde is honderd jaar geleden , op 6 augustus 1908 , 'des morgens te half zes' , na een niet zo heel erg alledaags bestaan op 73-jarige leeftijd in de hofstad overleden  (aangifte van het overlijden geschiedde in Den Haag indertijd door een barbier en door een zekere Engelbertus Heilbron , 64 jaar oud , zonder beroep) .

 

Ook Peters echtgenote PAULINA LEENDERIKA MEULENDIJK was een 'import-Leidse' : haar ouders waren ooit in het Zeeuwse Goes met elkaar in de echt verbonden geweest en Paulina zelf was ter wereld gekomen  in het Zeeuwse Axel (op Zeeuws - Vlaanderen) op 4 april 1838 .

Paulina's vader , Paulus Meulendijk , kwam uit IJsselmonde , terwijl haar moeder , Maria Dees ,  afkomstig was uit het Zeeuws-Vlaamse Terneuzen - en ook Paulina's verre voorouders (van moeders kant) waren bijna allemaal , vrijwel zonder ook maar één uitzondering , afkomstig uit deze zuidelijke streek .

Ze was al ruim zeven maanden zwanger , toen zij op 23-jarige leeftijd in het stadhuis van Leiden aan Peter ten Wolde plechtig eeuwige trouw beloofde .

Haar eerstgeboren kind zou Paulina echter al op jeugdige leeftijd verliezen - en ook van de zes kinderen die later in Den Haag ter wereld zouden komen , zou er één maar enkele jaren oud worden , helaas .

Nadat alle kinderen geboren waren , begon Paulina aan een nieuwe carrière : bekend is van Paulina dat zij anno 1881 - ze is dan zo'n 43 jaar oud - nog ergens in Den Haag (naar we aannemen althans) , als winkelierster werkzaam moet zijn geweest .

In 1908 verloor ze haar echtgenoot en acht jaar nadien maakte Paulina nog het overlijden en de begrafenis mee van één van haar (volwassen) kinderen ; op dat moment (15 mei 1916) woonde Paulina nog steeds in Den Haag én naderde ze de tachtig reeds ...

En dát wás lange tijd het allerlaatste dat wij van haar "vernomen hadden ..."
We hadden aanvankelijk géén overlijdensakte van haar aangetroffen in Den Haag , dus we wisten geruime tijd niet wanneer en waar zij overleden was , maar inmiddels zijn we er achter gekomen dat Paulina Leenderika Meulendijk , na een leven waarin lief en leed elkaar regelmatig afwisselden , haar laatste rustplaats tóch gevonden moet hebben in de hofstad , op de 28e juni 1917 , en dat zij dus uiteindelijk de leeftijd van 79 jaar bereikt heeft .





 

Peter Jan ten Wolde , geb. 7 nov. 1897 , Den Haag , overl. 21 jan. 1970 , Den Haag  ;  zoon van Wilhelmina Jacoba Cornelia ten Wolde (1878 - 1927)  ;  echtgenoot van Maria van de  Graaf (1904 - 1953) ; vader van Peter Leendert ten Wolde (1930 - 1994) en  Jan ten Wolde (geb. in Den Haag)

Maria ten Wolde-van de Graaf , echtgenote van Peter Jan ten Wolde 

 

 

 

Peter Leendert ten Wolde , geb. 7 okt. 1930 in Den Haag ,  overl. 2 juli 1994 in Den Haag , zoon van Peter Jan ten Wolde (1897 - 1970) en Maria van de Graaf (1904 - 1953) ; echtgenoot van Elisabeth Maria Bertram (1929 - 2003) , vader van Michael John ten Wolde (geb. 1956 , Toronto , Can.) en Raymond ten Wolde (geb. 1966 , Den Haag)  

Elisabeth Maria (Bea) ten Wolde-Bertram , echtgenote van Peter Leendert ten Wolde

 

 

 

Petronella Paulina (Elly) ten Wolde (geb. vrijdag 13 dec. 1946 , Den Haag) , dochter van Bernardus (Ben) ten Wolde (1917 - 1991) en van Francina (Sien) van der Groef (1919 - 2003) 

lagere schoolfoto van Elly  -  zij is het meisje links van het midden , met het brilletje

 

 

 

 

Raymond ten Wolde , geb. 25 juli 1966 , Den Haag , zoon van Peter Leendert ten Wolde (1930 - 1994) en Elisabeth Maria Bertram (1929 - 2003)