»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»







»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»

»


 

<><><><><><><><>< PORTRETTENGALERIJ (AAFJE - CAROLINA)



                  

            T E N   W O L D E

                                                    

          P O R T R E T T E N G A L E R IJ

 

                                                      (  A  -  D  )

     

 

 

 

Albertus Hendricus (Bertus) ten Wolde (7 nov. 1910 - 16 juli 1977 , Den Haag) , zoon van Paulina Leenderika (Lena)  ten Wolde en van Hendricus Cornelis (Henk) Seijen ten Hoorn , broer van Henkie , Wiet , Ben en Riet ten Wolde , echtgenoot van Hildegard Elisabeth (Hilda) Mordau , vader van Martha en Paulina Leenderika (Paula) ten Wolde  

Hilda Mordau , echtgenote van Bertus ten Wolde

Bertus en zijn twee dochters , Paula (links) en Martha ten Wolde

persoonskaart van Albertus Hendricus ten Wolde (1910 - 1977)

 

 

 

Albertus Paulus Wilhelmus ten Wolde , geb. 10 okt. 1863 , Den Haag , zoon van lakei Peter ten Wolde (1835 - 1908) en winkelierster Paulina Leenderika Meulendijk (1838 - 1917) , ovrl. 8 sept. 1934 , Wassenaar , 71 jaar oud .

Albertus was indertijd vrijgesteld geweest van militaire dienst (militiedienst) voor de lichting van het jaar 1883 vanwege 'ziekelijke gesteldheid of gebreken'.

Albertus heeft o.a. op de volgende adressen gewoond :  Wilhelminastraat (Bezuidenhout) , Den Haag  ;  Rijksstraatweg , Wassenaar ; Waalsdorperlaan , Wassenaar (laatste woonadres) (dit laatste huis is in het verleden afgebroken , waarschijnlijk omwille van het verbreden van de ingang van renbaan Duindigt) .  

Voor zover bekend heeft hij , in chronologische volgorde , gedurende zijn lange arbeidzame leven de volgende beroepen uitgeoefend :  koetsier , bier- en wijnhandelaar , kastelein , eigenaar/beheerder van een uitspanning annex fietsenstalling bij het voormalig treinstation van Wassenaar , verzorger van de paarden op renbaan Duindigt . 

Albertus' eerste huwelijk vond plaats 'met toestemming van het staatshoofd' (Koning Willem III) - hij was op dat moment immers nog maar 17 jaar jong !  -  Albertus trouwde op 20 juli 1881 in Den Haag met Maria Petronella Arnold (1860 - 1901) ; het echtpaar heeft in totaal drie kinderen gekregen  ; het huwelijk eindigde in echtscheiding , en werd officieel ontbonden verklaard op 31 jan. 1894 in Den Haag . 

Het tweede huwelijk van Albertus vond plaats op 27 april 1898 in Den Haag ; hij trouwde die dag met Maria Helena Emeis (1870 - 1948) ;  Lena en Albertus hebben geen kinderen gekregen .

Albertus is samen met o.a. zijn tweede vrouw en zijn dochter Lena ten Wolde te zien op een oude foto (uit ca. 1905) , staande voor zijn bottelarij/caf , indertijd gevestigd in de chique Wilhelminastraat , gelegen in het Haagse Bezuidenhout - deze bijzondere foto siert de voorplaat van een fotoboek van deze in 1945 voor een belangrijk deel verwoeste stadswijk in Den Haag .

Albertus verbleef ca. een jaar lang als patient in het (academisch) ziekenhuis van Leiden , op de eerste klas...
Een groot deel van zijn , gedurende een lang arbeidzaam leven opgebouwd , vermogen , moet toen aan de , naar alle waarschijnlijkheid , peperdure ziekenhuisrekening zijn opgegaan -
en toen jaren later Albertus'(tweede) vrouw , Helena Emeis , zich had 'ingekocht' in een luxe Wassenaars verpleeghuis , schoot er van het opgebouwd familiekapitaal uiteindelijk voor dochter Lena , Albertus' enige dochter (die zich absoluut net in grote weelde wentelen kon) , geen rooie cent meer over....


 

Maria Petronella Arnold (1860 - 1901) , eerste echtgenote van Albertus Paulus Wilhelmus ten Wolde , ca. 1900

Een prettig en gelukkig leven kan Maria Petronella Arnold helaas niet gekend hebben .
Van de drie kinderen aan wie zij het leven zou schenken , kwam er al n op zesjarige leeftijd te overlijden .
Ook haar huwelijk verliep zeer zeker niet voorspoedig : na ruim twaalf jaar kwam hier middels echtscheiding al definitief een einde aan . Aangezien echtscheiding aan het eind van de 19e eeuw maar zelden voorkwam en wetend dat daar indertijd ook zeer strenge voorwaarden aan verbonden waren , durven we wel te stellen dat de echtverbintenis van Maria en Albertus toentertijd totaal ontwricht geweest moet zijn .

Samen met haar twee kinderen vertrok zij daarop naar Arnhem , de plaats waar ze zelf ooit ter wereld gekomen was .
Hier vond zij emplooi als kinderjuffrouw bij de adellijke familie Van Pallandt .
Nu lk het tij te keren en het geluk haar en de kinderen enigszins toe te lachen , ttdat.......

In de zomer van 1901 vertrok Maria samen met o.a. de kinderen van de familie bij wie zij in dienst was voor een vakantiereis naar Frankrijk (toen slechts voorbehouden aan de beter gesitueerden) .
Op de terugreis naar Nederland werd Maria van het ene moment op het andere ernstig ziek....
De hevige ,niet te stelpen bloedingen , vermoedelijk het gevolg van ernstige overgangsproblemen , bleken haar fataal te worden.....

Met de hidige mogelijkheden op het terrein van de gezondheidszorg had Maria's leven ,naar alle waarschijnlijkheid , echter nog wl gered kunnen worden ....

Maria Petronella Arnold werd slechts 41 jaar oud .

Kort geleden troffen we haar huwelijksakte aan en het verbaasde ons dat zij het indertijd - ook al was het van beperkte duur - zo getroffen had met haar werk als kinderjuffrouw , aangezien uit de huwelijksakte uit 1881 zonneklaar blijkt dat Maria lezen noch schrijven kon....

 

# This is a picture of a group of men and one woman who all seem to have been sitting and carefully posing for this very special and rare occasion of getting photographed  ;  the photo must have been taken in the city of The Hague in the Netherlands probably in the Wilhelminastraat (Bezuidenhout) about 100 years ago .
Two long deceased relatives of mine are portrayed here : the second man from the right , with moustache and cap , is my great-grandfather  ALBERTUS PAULUS WILHELMUS TEN WOLDE  , and the only woman on the picture is my grandmother  PAULINA LEENDERIKA TEN WOLDE .

I never had the chance to get to know these two people : my great-grandfather already died in the thirties and my grandmother passed away just a year before I was born , so she too has never been aware of my (up coming) existence .

Though life wasn't always that good and bright for her  -  during her lifetime of 74 years she had to endure some misfortune and hardship occasionaly  - my grandmother seems to have always maintained her optimistic and very cheerful character ! 

 

 

# This old and somewhat battered picture was taken about a century ago in the city of The Hague in the Netherlands , in the Wilhelminastraat in the well-known quarter of Bezuidenhout .
Depicted here are , among some other people , my late grandmother and my late great-grandfather .
They are standing in front of , what was then called , a bottling-room (in Dutch : bottelarij) , but nowadays we would simply call it  'pub' or 'caf'.
My grandmother is the woman on the right holding a dog and my great-grandfather is the man in the middle standing in front of the window .
My great-grandfather owned this caf and his daughter , my grandmother so , worked here as a waitress , most certainly nt to her satisfaction ....
Shortly before my grandmother had been living in the town of Arnhem , but after the tragic and early death of her mother , her father had forced her more or less to come to The Hague and work in his caf as a  -  cheep -  labourer  ;  and besides , unlike his daughter , my great-grandfather can't have been a very pleasant and easy-going kind of person ...

Years later my great-grandfather found an other occupation elsewhere in a heighbouring town , and my grandmother started up her own life , (far) away from her strict father .

The shop and all the other premises on this side of the Wilhelminastraat in Bezuidenhout were probably laid in ruins as a result of a both very tragic and unnecessary bombardment during World War II .

 

Albertus Paulus Wilhelmus ten Wolde (1863 - 1934 , Den Haag)

 

 

 

 

Wim en zus Sien ten Wolde-van der Groef ,  Riet van der Groef-ten Wolde en broer Ben ten Wolde , plus Wim van der Groef jr. n een vervaarlijk uitziende , maar tch volkomen ongevaarlijke 'verdwaalde ijsbeer' in Oudehands Dierenpark , vermoedelijk in de zomer van het jaar 1966

 

 

 

Bernardus (Ben) ten Wolde (12 juli 1917 - 30 sept. 1991 , Den Haag) , zoon van Lena ten Wolde en Henk Seijen ten Hoorn , echtgenoot van Sien van der Groef , vader van Elly ten Wolde , broer van Bertus , Henkie , Wiet en Riet ten Wolde  

persoonsbewijs van Ben ten Wolde uit WO II

 

##  BERNARDUS TEN WOLDE  , roepnaam :  BEN  - en ook onder de jongens binnen het gezin daadwerkelijk de benjamin van het hele stel  - werd als zoon van Paulina Leenderika ten Wolde  geboren op 12 juli 1917 in Den Haag , vermoedelijk in de Van der Duijnstraat , vlakbij het Hollandse Spoor .

oudst bekende foto van Ben(nie) (zittend) en zijn een jaar oudere broertje Lowie(tje) ten Wolde  ;  op de achtergrond links , met donkere jas , staat nog hun moeder Lena ten Wolde  ;  deze antieke foto is genomen in de Hekkelaan in de Haagse Rivierenbuurt , vlakbij hun woonhuis , in of rond het jaar 1920 



Ben kwam dus ter wereld in het jaar 1917 , en dat was middenin de eerste wereldoorlog , de oorlog die , tot grote opluchting van een ieder , aan Nederland was voorbij gegaan , maar die toch , indirect weliswaar , onder andere door schaarste in voedselproducten , tijdelijke opvang van duizenden Belgische vluchtelingen e.d. , een duidelijk stempel heeft gedrukt op het leven van de Nederlanders in die periode .
Maar gelukkig zou Ben gezond en wel - weliswaar znder de aanwezigheid van een vader - opgroeien en groot worden ...

hervormde kleuterschool aan de Oranje Buitensingel (thans : Boomsluiterskade) in de Rivierenbuurt van Den Haag , begin jaren twintig  -  Ben is het wat ernstig kijkende jongetje in het donker gekleed , zittend rechts van het midden , met naast hem , met wit schortje en strik in het haar , zijn , op deze foto eveneens ernstig kijkende zusje Riet   -  schuin achter Riet staat , met licht blond haar en gekleed in een matrozenpakje , Jan Lokkerbol    



Meteen na de lagere school begon Ben aan een opleiding tot electricin (het beroep van z'n oudere broer Bertus) , maar toch zou hij zijn lange arbeidzame leven voornamelijk doorbrengen als lakspuiter , galvaniseur en tenslotte als autospuiter bij (o.a.) de firma's Van der Heem (en Bloemsma) , Bller en het autobedrijf Ford .

'Het Blok' begin jaren dertig  -  Het Blok bestond uit een aantal korte straten die met elkaar verbonden waren (Spaarnestraat , Grebbestraat , Eemstraat) in de Haagse Rivierenbuurt  -  Ben is de jongeman op deze foto met jasje en stropdas om die midden achterin staat , pal vr de lange jongeman , beiden schuin voor de ingang van de buurtwinkel van J. Slappendel 

 

De tweede wereldoorlog zette Bens bestaan behoorlijk op zijn kop .
De oorlog was nog in volle gang , enig zicht op een spoedig einde aan alle vijandigheden was er absoluut nog niet , toen hij al gedwongen werd om , samen met collega's van de firma waar Ben toen werkte , in het land van de zo gehate bezetter als dwangarbeider te gaan werken .

Als Ben vele jaren later nog weleens sprak over dit voor hem in zijn jonge leven ooit zo ingrijpende moment , waarop Duitse militairen de zaak binnenstormden en tamelijk willekeurig allerlei kaarten uit de prikklokbak trokken (met daarbij dus ook de kaart van de zo onfortuinlijke Ben) , dan bleek deze herinnering overduidelijk nog steeds diepe emoties bij hem teweeg te kunnen brengen .

De zgn. Arbeitseinsatz dwong Ben en vele duizenden lotgenoten naar het kloppend hart van Duitsland : de hoofdstad Berlijn , de stad die in de loop van de oorlog heviger en heviger onder geallieerd vuur zo komen te liggen ....
Wanneer er in bezet Nederland weer eens berichten binnen kwamen over de verwoestingen en later ook over de zeer hevige strijd rondom de inname van deze stad , dan kon Bens zuster Riet - dit in tegenstelling tot sommigen van haar ziekenhuiscollega's - hierover , vanzelfsprekend absoluut gn enthousiasme opbrengen ...

Ausweis/persoonsbewijs van Ben ten Wolde uit de oorlogsjaren

Toch zou Ben gelukkig zonder al te veel kleerscheuren en psychisch leed door deze angstige , aangrijpende , emotionele en tegelijkertijd ook spannende tijd heenkomen .
En maal tijdens die bezettingsjaren kreeg Ben echter de schrik van zijn leven .....
De etensrantsoenen waarover dwangarbeiders toen de beschikking hadden , waren veelal ontoereikend en verre van riant te noemen .
Er werd dan ook regelmatig onder de arbeiders geloot wie er die avond op uit zou trekken om wat extra voedsel , ergens buiten het kamp opgeslagen in een ondergrondse opslagplaats , te gaan "stelen".

Op zekere dag was het Bens beurt (had hij wellicht kort daarvoor het kortste luciferstokje getrokken ??) .
Met angst en beven en met kloppend hart was hij die bewuste avond afgedaald in de opslagplaats , toen hij plotseling boven hem een barse Duitse stem hoorde .....
Ben schrok , maar "realiseerde zich" dat het een "grap" zijn moest van n van zijn maten .
Bekomen van de schrik , antwoordde hij dan ook lachend : "Joh , doe niet zo idioot !".... alleen nu werd er wr , luider zelfs , in het Duits tegen hem gesproken : "Was machen Sie dort ....?!"
Ben bleek daadwerkelijk door een Duitse bewaker betrapt te zijn ...
In zijn gehele leven zal er naar alle waarschijnlijkheid gn moment geweest zijn waarop hij ooit z geschrokken zal zijn geweest als toen daar , op vijandelijk grondgebied , onder de grond , zonder enige uitweg , in het welhaast pikkedonker , volkomen onzeker wat hem nu boven het hoofd zou hangen ...........

Ben werd inderdaad gearresteerd en ook bestraft , maar kwam er gelukkig , tot zijn zr grote opluchting , met een korte en milde straf vanaf ...

Ben (rechts) en zijn broer Wiet op pad  -  zeer onvrijwillig  -  in de hoofdstad van het Duitse rijk 

Tegen het eind van de oorlog ging Ben samen met zijn broer Wiet die hij in de oorlog in Berlijn tegen het lijf gelopen was en met wie hij de rest van de oorlog was opgetrokken - ze zijn mekaar in de oorlog nog tot wederzijdse steun geweest - , te voet of , indien mogelijk , af en toe een stukje liftend , in westelijke richting , op weg naar het vertrouwde , geliefde , maar te lang gemiste moederland .

En van die dagen was Ben zr verrukt toen hij een veld ontwaarde met 'de grootste en sappigste meloenen' die hij ooit gezien had ...althans , dat dcht hij .....
Na een tijdje kwam Ben er proefondervindelijk achter dat hij al die tijd niet had rondgezeuld met sappige , overheerlijke meloenen , maar met smakeloze , volkomen oneetbare pompoenen !!

Later kon hij nog lachen om dit voorval , maar op het moment zelf , nu het vooruitzicht op eindelijk een goed etensmaal in vele dagen of misschiem wel weken , helemaal in diggelen viel , kon noch Ben , noch zijn broer Wiet hier de humor van inzien .....

 

Kort na de oorlog kwam Ben in contact met Francina (Sien) van der Groef . Sien was een vriendin van de toekomstige vrouw van n van Bens beste vrienden . Ze was geboren en getogen in het Flakkeese Middelharnis en was voor een kort vakantiereisje samen met haar vriendin naar Den Haag gekomen , niet wetend dat de stad Den Haag haar thuis zou worden voor het grootste deel van haar verdere leven .....

zeer jeugdige Ben en al even jeugdige Sien op een bankje vermoedelijk in het Flakkeese Middelharnis , de woon- en geboorteplaats van Sien 

Op 26 juni 1946 gaven Ben en Sien elkaar in het toenmalige stadhuis aan de Laan van Meerdervoort het jawoord en beloofden elkaar trouw - en inderdaad : ze zouden tientallen jaren lang onafscheidelijk blijven !

Sien en Ben ergens in Middelharnis (?) , kort na de oorlog

Op die gedenkwaardige huwelijksdag is in totaal n zwart-wit foto gemaakt van het gelukkige paar - het was 1946 en het waren arme tijden .... en bovendien was deze ene foto ook nog tamelijk amateuristisch genomen , zodat de enig zichtbare herinnering aan de dag jammer genoeg niet om in te lijsten was , dit in tegenstelleng tot de huwelijksreportage , enkele decennia later , van hun kleindochter .
Met alle prachtige kleurenfoto's van hr huwelijk konden zelfs alle bladen van een zeer kloek fotoalbum gevuld gaan worden !
Toch zou het huwelijk van Ben en Sien 45 jaren standhouden en dat van hun kleindochter al na zes jaren stranden .....

    Ben , Sien en hun dochter Elly in hun woonhuis aan de Haagse Spaarnestraat , rond het jaar 1950

 

Ben en Sien kregen n dochter die later ook zelf n dochter zou krijgen die ,op haar beurt, k weer ( in het jaar 2000 ) het leven zou schenken aan een dochter !

 

>> Hadden de oorlogsjaren Bens bestaan behoorlijk op zijn kop gezet , de jaren die nu volgden waren weliswaar een stuk rustiger en vreedzamer van aard , maar waren zeker net van gevaar ontbloot ...
Voor Ben , zijn vrouw n voor zijn jonge dochter hing er naderend onheil in de lucht .....

Alhoewel oorlog en bezetting inmiddels verleden tijd waren , kan niet gesteld worden dat de beurzen van de mensen eind jaren veertig royaal gevuld waren - en zeer zeker gold dat ook voor Ben en Sien .
Zo hadden ze voor de inrichting van hun huis toentertijd een "degelijke" tweedehands kolenkachel op de kop kunen tikken - het zou bijna hun ondergang gaan betekenen .....

Op zekere morgen waren Ben , Sien en hun dochter Elly , alle drie , met hoofdpijn ontwaakt .
Ben ging die morgen , zoals elke doordeweekse dag , gewoon naar zijn
werk toe en zou al spoedig weer wat opknappen , zich volkomen onbewust van de tragedie die hen allen , als een zwaard van Damocles , boven het hoofd hing .....


Zijn vrouw Sien en hun toen nog zeer jonge dochter Elly waren die morgen echter - zoals gebruikelijk - wl thuis gebleven ....

ls Lena ten Wolde , Bens moeder , die vlakbij hen vandaan woonde , die morgen net even was langs gekomen en indien zij net zo kordaat gehandeld had , dn had die bewuste doordeweekse dag voor hen allen op een ongekend drama kunnen uitlopen .....

Toen Lena bij het woonhuis in de Spaarnestraat arriveerde en naar binnen keek , zag zij iemand bewegingloos op de grond liggen ...
Ze ging snel het woonhuis binnen en kreeg enkele seconden later een nog grotere schrik te verwerken , toen zij zowel Sien als Elly volkomen bewusteloos op de grond aantrof .....
Lena opende snel deuren en ramen .... en gelukkig ..... Sien en Elly kwamen beiden weer snel bij kennis ...

Later zou blijken dat , als gevolg van een ernstige lekkage in de kolenkachel , het woonhuis zich langzaam , als ware het een sluipmoordenaar ... , gevuld was geraakt met het bedwelmende , verstikkende , uiteindelijk dodelijke koolmonoxidegas ...

Wat zou er gebeurd zijn die dag indien Lena net even bij Sien en Elly voor een praatje en een kop koffie was langs gegaan .......??!

Het leven van Sien , Elly , alsmede het levensgeluk van Ben , waren die dramatische dag waarlijk door het oog van de naald gekropen ...

 


>> Ng een ander drama , van geheel andere aard en omvang , lag er voor hen in het verschiet .....

Dit tweede drama vond plaats op 1 februari 1953 , ver van huis , op het toenmalige eiland Goeree - Overflakkee .

Een dag eerder was het precies veertig jaar geleden dat Siens ouders elkaar ooit eeuwige trouw hadden beloofd .
Om dit heuglijke feit te vieren , waren Sien , Ben en Elly op die zaterdag vanuit Den Haag , via Rotterdam naar Flakkee afgereisd - en anno 1953 was dit overigens nog een flinke reis !
Ook alle overige familieleden kwamen die dag samen in het Flakkeese Middelharnis , met de bedoeling op de daaropvolgende dag , de eerste februari dus , weer huiswaarts te keren - het zou echter geheel anders uitpakken .....

De eerste februari 1953 staat nog immer in het geheugen gegrift van ontelbare landgenoten die op die zwarte dag (bijna) het slachtoffer geworden zijn van ... de watersnoodramp .....

In de stormachtige nacht van 31 januari op 1 februari 1953 braken de dijken in het zuidwesten van ons land door en kreeg het alles vernietigende zeewater vrij spel ...
Ook het woonhuis waar o.a. Ben , Sien en hun dochter toen de nacht doorbrachten , werd zeer zwaar getroffen .
Al spoedig werden ze gedwongen naar de enige plek in het huis die nog enige redding kon brengen : de zolder .....
Uiteindelijk , na vele angstige uren en levensbedreigende momenten hier doorstaan te hebben , kwam er hulp ...

Heelhuids , ongedeerd , maar zwaar aangedaan en geshockeerd , werden ze daarop vervoerd naar een veiliger oord , ver buiten Flakkee ...
Zelfs de korte ontmoeting en de paar woorden die ze daar toen nog gewisseld hebben met de toenmalige koningin Juliana , zijn als in een roes aan hen allen voorbijgegaan - z zeer getroffen waren ze geweest door alle gruwelijke voorafgaande gebeurtenissen .

Ben , Sien en Elly konden na enige tijd weer veilig huiswaarts keren , mr dat gold net voor enkelen van Siens naaste Flakkeese verwanten die al hun bezittingen , inclusief hun huis , aan het water hadden moeten prijsgeven .
Vandaar dat Ben en zijn gezin in het toch al kleine Haagse woonhuis van toen gedurende enkele maanden inwoning hadden van Siens zuster , zwager en neef Wim uit Middelharnis .

 

~ Na deze tamelijk 'stormachtige' naoorlogse voortzetting van zijn leven , kwam Bens leven , evenals dat van zijn vrouw en dochter , gelukkig in wat rustiger vaarwater terecht .

~ Ze verhuisden , hun dochter trouwde en hun beider bestaan werd geleidelijk aan ook wat welvarender .

 

~ Door een buurvrouw werd Ben weleens vergeleken met de komiek Piet Bambergen .
Zowel in postuur als wat karakter betreft had Ben inderdaad wat weg van deze indertijd zeer bekende en populaire tv-komiek .
Ook Ben was wat klein en gedrongen van postuur n ook Ben had een opgeruimd , veelal vrolijk karakter met een positieve kijk op het leven .
Ben was nimmer humeurig of sikkeneurig , maar vrijwel immer goedgeluimd , ndanks het feit dat zijn gezondheid in de loop van zijn leven duidelijk zeer te wensen overliet .

Wegens maag- en darmproblemen bleef Ben jarenlang onder controle van een specialist ; gelukkig konden deze klachten dankzij nieuwe , moderne medicijnen enigermate onderdrukt worden .
Helaas gold dit in veel mindere mate voor een andere kwaal - want dze kwaal zou uiteindelijk toch wel zijn bittere tol gaan eisen ....

Bens fysieke gesteldheid werd gedurende vele, vele jaren namelijk ook nog geteisterd door de ziekte reuma .
En hoewel de progressie van deze ziekte dankzij goede controle en vooral dankzij langdurig gebruik van zware , genjecteerde medicijnen , gelukkig wel werd afgeremd , gaan we er toch van uit dat met name deze laatste ziekte indirect verantwoordelijk kan worden gesteld voor Bens onverwachte overlijden in de nacht van 29 op 30 september 1991 aan de gevolgen van een onherstelbare hartscheuring .

Ook Ben , net als zijn broer Wiet jaren daarvoor , overleed al in de ambulance kort voor aankomst in het ziekenhuis .
Hartmassage , uitgevoerd onmiddellijk na binnenkomst in het ziekenhuis , mocht niet meer baten .

Ben heeft uiteindelijk precies dezelfde leeftijd behaald die zijn moeder ooit , 32 jaar daarvoor , ook had bereikt :  74 jaar   -  enige dagen na het overlijden vond de crematie plaats in het uitvaartcentrum Eijkelenburg in de gemeente Rijswijk , niet ver van Bens woonhuis in Den Haag .

 

Francina (Sien) van der Groef (1919 - 2003) , van 1946 tot 1991 echtgenote van Ben ten Wolde 

 

persoonskaart (PK) van Bernardus ten Wolde (1917 - 1991)

 

  

 

de enige Ten Wolde die ooit nog Miss Holland is geweest .........